Ég hélt að hlutverk stjórnmálaflokka væri, svona að einhverju leyti, að halda uppi umræðu og hafa skoðanir – jafnvel koma svo hlutum í verk.
Nú sé ég að fyrrum ráðamaður hjá stórum stjórnmálaflokki kvartar yfir því að skoðanir trufli andrúmsloftið innan flokksins og að það sé þess vegna ekki nægilega gott.
Þetta skýrir kannski hvers vegna ég hef aldrei átt heima í stjórnmálaflokki.
Svona getur maður verið vitlaus.
Þessi spurning hefur nú dúkkað upp annars staðar, en oftar en ekki sem hluti af stærra samhengi. Og hvort sem er, svörin virðast ekki á lausu.
Þannig að mig langar til að spyrja þá sem tala fyrir svokölluðu skuldaleiðréttingarfrumvarpi stjórnarinnar.
Hvaða forsendur hafa brostið hjá þeim sem fá leiðréttingu á skuldum samkvæmt frumvarpinu? Þá á ég auðvitað við forsendur sem eingöngu hafa brostið hjá þeim sem frumvarpið nær til. Og ég á líka auðvitað eingöngu við þá sem ekki hafa fengið aðrar leiðréttingar, svo sem hækkað verð á húsnæði.
Svarið mætti gjarnan vera rökstutt og því mættu fylgja tilvísanir í gögn, bæði til stuðnings því að forsendubrestur hafi orðið hjá þessum hópi og sérstaklega til stuðnings því að aðrir hafi ekki orðið fyrir sama bresti.
Þá væri vel þegið að svarið væri laust við að uppnefna mig og/eða gera mér upp annarlegar hvatir. Mér þykir þetta nefnilega nokkuð forvitnilegt.
Það var stundum atriði í spurningaleikjum, aðallega í „gamla daga“, að fá leynigest. Þá var einhver fenginn til að fela sig á bak við tjald og svara spurningum. Keppendur spreyttu sig á að þekkja gestinn með því að spyrja spurninga og það eitt skipti máli *hvað* gesturinn sagði.
Er þetta ekki kjörið fyrirkomulag á Alþingi?
Með þessu fyrirkomulagi leggja þingmenn fram fyrirspurnir án þess að nokkur viti hver er að tala. Þá er ekki hægt að svara með hefðbundnu skítkasti eins og „þessi þingmaður er nú alltaf svona og svona…“. Það er einfaldlega ekki hægt að vera með persónulegar pillur ef viðkomandi veit ekki hver er að tala. Það er ekki einu sinni hægt að hrauna yfir „stjórnarandstöðu“ eða „stjórn“… því sá sem spyr gæti allt eins verið „samherji“.
Sama gildir um frumvörp, er ekki einfaldast að þingmenn leggi þau fram nafnlaust?
Umræður fara auðvitað líka fram nafnlaust, sem og atkvæðagreiðslur.
Fáránlegt??
Já, kannski. En þetta myndi að minnsta kosti útrýma þessum sandkassa- smábarnaskap sem einkennir Alþingi.
Þannig að, nei, ekki svo fáránlegt.
Það er, því miður, allt of oft sem skoðunum er ruglað saman við rangfærslur.
Hvort tveggja getur verið gagnrýnivert, en á sitt hvorum forsendunum.
Tökum dæmi.
„Ég greidd fyrir matinn með níu þúsund króna seðli“.
Hér er klárlega rangfærsla á ferð, sem er augljóst vegna þess að það er enginn níu þúsund króna seðill til. Það er ekkert að því að benda á að þetta er rangt, það er verið að leiðrétta fullyrðingu sem stenst ekki. Viðkomandi getur ekki mögulega staðið á því að upphafleg fullyrðing sé rétt (amk. ekki þar til gefinn hefur verið út níu þúsund króna seðill).
„Það er hollt að reykja“.
Þetta er klárlega skoðun sem ekki samrýmist niðurstöðum rannsókna og gengur þvert á þekktar upplýsingar. Það er því auðvelt að benda viðkomandi á rannsóknir sem staðfesta að það er ekkert sérstaklega hollt. Viðkomandi getur eftir sem áður haldið sig við að hann haldi að þetta sé nú samt hollt, hann kannski skilgreinir „hollustu“ fyrir sjálfan sig.
En þegar við gagnrýnum þessar fullyrðingar, þá erum við að gagnrýna fullyrðingarnar. Ekki ráðast á þann sem heldur þeim fram.
Ef við gerum mikið að því að gagnrýna fullyrðingar frá ákveðnum aðila, þá er það ekki merki þess að við séum að leggja viðkomandi í „einelti“, ekki merki þess að einhver herferð sé í gangi – hvað þá að við höfum eitthvað á móti viðkomandi sem persónu.
Við erum einfaldlega að benda á að hann fari ýmist með rangt mál – eða að sé að kynna skoðanir sem standast ekki skoðun (!). Á meðan sú gagnrýni er málefnaleg þá á hún fullan rétt á sér. Jafnvel þó hún komi nokkuð oft fyrir.
Það að ummæli ákveðinna aðila verði oft fyrir gagnrýni er þannig ekki merki um herferð eða einelti, heldur getur það allt eins (og líklega) verið merki um að viðkomandi sé gefinn fyrir að gaspra mikið og fari oft með fleipur.
Og það er frekar aumt að sjá fólk kvarta og bera sig aumlega yfir málefnalegri gagnrýni. Vænisýki virkar einfaldlega ekki. Það er miklu nær að reyna að svara málefnalega. Eða viðurkenna að fullyrðingin sem verið er að gagnrýni sé nú einfaldlega röng.
Svo má líka hugsa aðeins áður en farið er að tala.
Við vorum að fá það endanlega staðfesta að bassaleikari (upphaflegur, núverandi og sá sem spilaði á Never Mind The Bollocks) kemur á Punk 2014 hátíðina í vor. Glen samdi í raun megnið af lögunum á einu (alvöru) plötu Sex Pistols.
Þetta verður hluti af menningardögum Kópavogs á Spot fimmtudagskvöldið 8. maí og auk Glen spila Fræbbblarnir og Q4U.
Ég er amk. farinn að hlakka til.
Segið svo að ríkisstjórnin komi ekki hjólum atvinnulífsins í gang.. Ég var einmitt að fá alveg stórkostlega hugmynd að fyrirtæki eftir að lesa pistil Jóhannesar Þórs Skúlasonar, aðstoðarmanns forsætisráðherra.
Ég ætla að stofna „Útúrsnúninga ehf.“. Kannski „Orðhengilsháttur ehf.“ væri betra. Nú eða eitthvað loðnara.
En hugmyndin er frábær. Ég ætla að aðstoða fólk við að snúa sig út úr gefnum loforðum og yfirlýsingum.
Tökum dæmi.
Vinur minn (nú, eða ekki vinur) fer til gamals frænda sem er þokkalega vel settur, ber sig aumlega og segir:
„Veistu frændi, mig bráðvantar bíl.. strætó gengur bara eiginlega ekki á vinnutíma hjá mér og þetta eru langar ferðir sem kosta mig stórfé í leigubíla“
„Geturðu lánað mér 300 þúsund?“.
„Ég ætti að geta borgað þér til baka eftir nokkra mánuði“
Frændinn lánar peningana en vinurinn fer á allsherjar fyllirí (í víðasta skilningi) og eyðir peningunum í allt annað en bíl.
Frændi verður saltvondur, húðskammar vininn og heimtar peningana til baka.
Og að öllu jöfnu verður vinurinn niðurlútur, reynir að finna peninga, selur jafnvel eitthvað sem hann á og reynir að borga til baka.
Hér koma „Útúrsnúingar ehf.“ til sögu. Eftir smá ráðleggingar stendur vinurinn keikur fyrir framan frænda og segir:
„Ég sagði aldrei að ég ætlaði að nota lánið til að kaupa mér bíl.“
„Ég sagði að ég ætti að geta borgað til baka, en ég sagðist aldrei ætla að gera það“
„Þetta eru bara ‘beinar lygar’ og ‘rakalaus spuni’ hjá þér frændi.“
Þarna spörum við vininum 300.000 (jafnvel auk vaxta), hann borgar mér svona kannski 50.000 fyrir ráðgjöfina. Og allir græða. Og allir sáttir.
Nema auðvitað frændi gamli.
Björn Bjarnason spyr í pistli á laugardaginn á bjorn.is hvort einhver hafi spurt þá sem mæta á samstöðufundina á Austurvelli hvers vegna þeir mæti og í hvaða tilgangi þeir komi á fundinn.
Það er eiginlega með ólíkindum að einföld krafa fundarmanna hafi farið fyrir ofan garð og neðan hjá Birni.
Eitt eiga þeir sem mæta nefnilega sameiginlegt. Þeir vilja að fólk vill fá að kjósa. Eins og lofað var fyrir kosningar.
Það vill fá að taka sjálft afstöðu, meðal annars til þeirra atriða sem Björn nefnir í pistli sínum.
Og nefnilega margra annarra sem Björn nefnir ekki.
Því ef það er svona deginum ljósara að við eigum að slíta aðildarviðræðum, hvers vegna var þá verið að lofa þjóðaratkvæðagreiðslu fyrir kosningar?
Þetta er nú ekki flókið.
PS. Nei, ég er ekki „á móti“ Birni og mér líkar engan veginn illa við hann. Hann gerði margt gott sem ráðherra, ég bara skil ekki þennan pistil.
Ég heyrði frétt um meinta ofnotkun símahlerana hér á landi í sjónvarpsfréttum RÚV. Misnotkun á hlerunum er auðvitað alvarlegt mál, ef rétt er, en gleymum því aðeins hvert tilefni fréttarinnar er og skoðum aðeins framsetninguna og upplýsingarnar sem komu fram í fréttinni.
Í fréttinni kom fram að lágt hlutfall þess að óskum sé hafnað bendi til þess að eitthvað mikið sé að. Það getur vissulega gert það, en til þess að draga svona ályktun – eða gefa í skyn – án þess að kynna önnur sjónarmið þarf að hafa í huga að það geta verið góðar og gildar ástæður.
Mögulega eru óskir einfaldlega færri og betur unnar hér en annars staðar. Ég veit það ekki því engar upplýsingar voru í fréttinni um hlutföll annars staðar. Þá gæti skipt máli hvort hægt er að sýna fram á að óskir hafi verið samþykktar án þess að tilefni væri til eða góðar og gildar ástæður. Það kom ekkert fram um þetta.
Þá hefði hjálpað til að meta gildi fréttarinnar ef einhverjar upplýsingar hefðu verið til dæmis um óskir á hverja þúsund íbúa. Þannig hefði mátt meta hvort beiðnir séu algengari, sjaldgæfari eða svipaðar og annars staðar.
Ég veit sem sagt ekki. Vegna þess að það voru engar upplýsingar í fréttinni, það voru engar marktækar tölur.
PS. En fyrir alla muni, hlífið mér við athugasemdum tilefnið – þeas. hlerarnir – þessi athugasemd mín snýr að ófullkominni framsetningu og skorti á upplýsingum.
Það eru rök með og á móti aðild að ESB… hversu sterk þau vega á endanum ræðst auðvitað af því hvað kemur út úr aðildarviðræðunum, að því gefnu að það gefist nú ráðrúm til að klára þær.
Ég játa að fyrir nokkrum árum hafði ég talsverðar efasemdir um aðild að ESB, amk. efnahagslegar, en hef alltaf séð sterka Evrópu sem mikilvægt mótspil gegn öðrum stórveldum – og okkar lítilvæga lóð ætti ágætlega heima þarna.
En ég hef fylgst nokkuð með umræðunni um ESB aðildina og satt að segja þá eru fylgjendur aðilar að vinna þá umræðu – og það talsvert afgerandi. Þeir hafa verið málefnalegri, hafa svarað fullyrðingum andstæðinganna málefnalegar og bent á atriði sem skipta máli og standast skoðun.
Nei, nei, þetta er ekkert svart og hvítt, auðvitað eru til málefnalegir andstæðingar ESB og auðvitað er hægt að finna dæmi um ómálefnalegan stuðning. En á heildina litið hef ég hallast meira og meira að því að við eigum heima í ESB.. ég tek einfaldlega mark á rökum þeirra sem eru fylgjandi, þeir hafa staðið sig betur.
Eitt það sem mér finnst hjákátlegast við fullyrðingar andstæðinga ESB er þegar þeir spila á einhverja tilfinningasemi og tala um fullveldisafsal.
Þetta er auðvitað tóm tjara. Aðild að ESB felur ekki í sér fullveldisafsal á meðan við höfum fullt vald yfir þeirri ákvörðun að segja okkur úr sambandinu ef og þegar okkur sýnist. Þetta er svona einfalt.
Það að samþykkja samninga og gangast undir að hlýta ákveðnum reglum sambandsins felur ekki í sér fullveldisafsal frekar en aðrir alþjóða samningingar. Ekki frekar en aðild okkar að Sameinuðu Þjóðunum, Mannréttindadómstólnum, Barnasáttmála Sameinuðu Þjóðanna svo eitthvað sé nefnt. Og ekki frekar en aðila að EES.. sem mér sýnist að margir andstæðingar ESB hafi verið hlynntir, en tali nú um fullveldisafsal í öðru hverju orði þegar ESB er annars vegar.
Og við værum ekki að afsala okkur fullveldi frekar en Bretar, Danir, Þjóðverjar, Hollendingar eða aðrar þjóðir ESB. Eða ætlar einhver að halda því fram að þetta séu ekki fullvalda ríki? Ef svo er, þá er skýringin á hugtakinu „fullveldi“ að minnsta kosti fullkomlega marklaust.
Nei, kæru ESB andstæðingar… gerið mér greiða og hættið að spila á þessa tilfinningasemi. Þetta er beinlínis hallærislegt.
Komið frekar með alvöru rök og málefnalega umræðu. Þá skal ég hlusta.
Það er vanmetinn kostur að geta skipt um skoðun þegar nýjar upplýsingar eða betri rök koma fram. Þetta er sérstaklega mikill kostur þegar stjórnendur og stjórnmálamenn eru annars vegar. Það er einfaldlega ekkert að því að geta skipt um skoðun þegar nýjar upplýsingar eða betri rök koma fram.
Það er svo aftur á móti jafn mikill ókostur að vera að skipta um skoðun þegar ekkert hefur breyst.
Það er ekki svo langt síðan núverandi forystumenn stjórnarflokkanna voru hlynntir Evrópuaðild, Evru og / eða þjóðaratkvæðagreiðslu um málið.
Nú eru þeir allir á móti, en það er engin leið að skilja hvers vegna. Það hefur ekkert breyst. Það hafa engar upplýsingar komið fram sem breyta nokkru. Og það hafa engin rök verið færð sem réttlæta breytta skoðun.
Samt eru þeir allir (flestir) búnir að skipta um skoðun.
Kannski er bara einfaldast að doka aðeins við. Kannski verða þeir allir búnir að skipta um skoðun aftur – svona kannski eftir ár eða svo.
Valgarður Guðjónsson 