Archive for the ‘Umræða’ Category

Fyrir nokkuð mörgum árum kom óvandaður læknir fram á Bretlandseyjum, sagðist hafa gert rannsóknir sem sýndu fram á tengsl ákveðinnnar tegundar bóluefnis við einhverfu. Hann mælti með að fólk notaði önnur bóluefni. Hann var reyndar á svimandi háum ráðgjafalaunum hjá fyrirtækjunum sem hann mælti með að fólk verslaði við. Og síðar kom í ljós að rannsóknin hans stóðst engar kröfur, var í rauninni fölsuð. Hann missti lækningaleyfið í kjölfarið.

Upp reis hreyfing fólks sem hafnaði bólusetningum. Ekki bara þessu efni sem hann mælti gegn, heldur öllum bólusetningum. Fólk heyrði bara hálfa setningu og rauk upp til handa og fóta. Vefurinn fylltist af greinum gegn bólusetningum og alls kyns bábiljur urðu nánast að „allir vita“ sannleik hjá nokkuð stórum hópi fólks. Afleiðingin varð faraldur sjúkdóma sem nánast var búið að útrýma.. við heyrðum fyrr á árinu fréttir af faraldri á Bretlandi.

Hvað kemur þetta okkar „ástsæla“ við?

Jú, það hefur stundum verið bent á að ekki sé alltaf heppilegt að greiða atkvæði um skatta í almennum atkvæðagreiðslum. Nánar um það síðar hvenær þetta á við og hvenær ekki, aðalatriðið er að þetta er hvorki lögmál, né algilt… það eru nokkrir þættir sem spila þarna inn í, sumir umdeilanlegir.

Rökin fyrir að vísa auðlindagjaldi ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu voru einmitt studd því að ekki ætti að greiða atkvæði um skatta. Alveg eins og sértækt tilfelli um eitt ákveðið bóluefni varð að hreyfingu gegn öllum bóluefnum af hreinni fáfræði og óvitaskap… þá virðast rökin um skatta notuð hér á sömu forsendum. Eitt atriði er tekið atriði sem á ekki alltaf við, alhæft út frá því og vond ákvörðun tekin í fáfræði. Fólk heyrir bara hluta af setningunni.

Eða kannski vita menn betur, en treysta því að þetta slái ryki í augu nægilega margra.

PS. Þar fyrir utan var ekki verið að fara fram á þjóðaratkvæði um skattgreiðslur sem skattgreiðendur heldur voru eigendur auðlindarinnar að biðja um atkvæðagreiðslu um hvaða reglur ættu að gilda um nýtingu hennar.

Það má deila um það hvort og í hvaða tilfellum það sé rétt að greiða þjóðaratkvæði um um skatta. Gallinn við þá leið er auðvitað að skattgreiðendum hættir til að greiða atkvæði gegn sköttum, enda þurfa þeir oftast sjálfir, að borga. Þetta skiptir þó auðvitað ekki máli þegar meta átti hvort vísa bæri lögum um auðlindagjald í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Við vorum ekki að fara fram á atkvæðagreiðsluna sem skattgreiðendur.

Við vorum að fara fram á þjóðaratkvæðagreiðslu sem eigendur auðlindar og vildum fá að taka afstöðu til þess hvaða reglur eiga að gilda um nýtingu hennar.

Þess vegna settist forsetinn vitlausu megin við borðið þegar hann tók ákvörðun.

Og þess vegna varð ákvörðunin vitlaus.

Nánar um það síðar hvort rétt sé að greiða þjóðaratkvæði um tekjur og gjöld. Forsetinn hefur reyndar þegar sett fordæmi þess efnis að það sé í góðu lagi.

Þvæla á RÚV

Posted: júlí 9, 2013 in Umræða
Efnisorð:, ,

Ég get ekki með nokkru móti skilið hvernig RÚV getur boðið upp á þvælu eins og eitthvað sem var kallað „heimildamynd“ og var sýnd í gær.

Mér skilst að ég geri kannski full stífar kröfur til heimildamynda, finnst að þær eigi að vera upplýsandi, benda á staðreyndir og jafnvel kynna rannsóknir eða niðurstöður þeirra – og auðvitað mögulega viðtöl þar sem viðmælandi hefur eitthvað fram að færa. Snúast um staðreyndir og vera fræðandi. Hafi mögulega eitthvað fram að færa annað en að koma einhverju dómsdags rugli inn í höfuðið á fólki. Kannski mín kröfuharka.

En er enginn kjaftæðissía í gangi, er í lagi að bjóða upp á hvaða þvælu sem er, bara vegna þess að einhver hefur púslað því saman í mynd? Amk. ein kona virðist hafa drepið sig á að taka þessu kjaftæði bókstaflega, önnur var hætt komin… kannski fær sú sem dó Darwin verðlaunin.

Tilraunadýrin

Posted: júlí 6, 2013 in Stjórnmál, Umræða

Það er víst ekkert leyndarmál að ég hef ekki verið mikill aðdáandi Ólafs Ragnars Grímssonar. Alls ekki. En mér hefur skilist að hann hafi verið virtur fræðimaður á sínu sviði, þeas. stjórnmálafræði, og margir hafa borið honum vel söguna sem fræðimanni.

Getur verið möguleg skýring á undarlegri hegðun forsetans síðustu mánuði að hann sé einfaldlega að gera gera einhvers konar rannsókn eða tilraun? Hvað getur forseti komist upp með hjá (að við héldum fyrirfram) þokkalega vel upplýstri þjóð – áður en henni blöskrar.

Mér er að minnsta kosti farið að líða eins og tilraunadýri.

Samsærisæsingurinn

Posted: júlí 6, 2013 in Spjall, Umræða

Mér varð það á að benda á skemmtilega grein á Facebook í gær 8-clues-your-friend-is-becoming-a-crazy-conspiracy-theorist þar sem nefnd eru til sögunnar nokkur atriði sem geta hringt viðvörunarbjöllum um að einhver sé að detta í pytt samsæriskenninga. Ekki svo að skilja að ég sé sammála hverju orði, ég bendi oft á eitthvað sem mér finnst skemmtilegt án þess að líma mig við hvert orð.

Ég fékk ansi langan reiðilestur til baka frá áhugamanni um samsæri. Ekki í frásögur færandi í sjálfu sér. Gífuryrðin eru ekkert nýtt fyrir mér frá þeim sem hafa þörf fyrir að sannfæra mig um tilvist samsæra, það er einhvern veginn eins og þeir haldi að ég kaupi frekar rökstuðning ef honum er drekkt í dónaskap! „samsærishálfviti“, „páfagaukatuð“, „barnalegu“, „andstyggilegan“, „drulla yfir þá sem eru ósammála“, „fullkomin hræsni af þér“, „ömurlega heimskulega“, „skammarlegt“, „ojbara“  eru nokkur dæmi af handahófi.

Svo voru mér gerðar upp fleiri, fleiri skoðanir sem ég hef aldrei haldið fram… og húðskammaður fyrir þær. Ekki í fyrsta skipti sem ég fæ þannig meðferð frá þeim sem vilja sannfæra mig um eitthvert samsærið.

Í greininni er hvergi haldið fram að þau átta atriði sem tilgreind eru eigi við alla samsærissinna, aðeins bent á nokkur möguleg dæmi sem einkenna suma, vísbendingar um að einhver sé hallur undir samsæriskenningar. Stór hluti af reiðilestrinum fór í að býsnast yfir að verið væri að gera lítið úr, og dæma, alla sem trúa á samsæri. Það er hvergi gert í þessum texta. Samt fékk ég til baka „alhæfingar um hvað „allir samsærissinnar segja“. Í gæsalöppum.

Svo fór ansi mikill hluti af textanum í að halda því fram að átt væri við  „heimskingjana úr grunnskólanum“, í gæsalöppum. Viðkomandi texti kemur hvergi fyrir í greininni en talað er um að einhver sem við höfum unnið með eða verið með í skóla, án þess að gera greind viðkomandi á skóla- eða vinnuárum að umtalsefni – og síðan „..trying to pretend that they are some kind of intellectual who is totally going to school you on “how things are in the world.“ – I hate to say this, but it’s true. It’s always the dumb ones)

Hvers vegna er ég að gera þetta að umtalsefni? Er þetta ekki bara smá misskilningur og fljótfærni í „réttlátri“ reiði??

Vegna þess að þetta er ekki í fyrsta eða annað sinn – ekki einu sinni hundraðasta – sem ég verð vitni að því að hugur samsærissinna starfar svona. Gífuryrði, viðmælanda gerðar upp skoðanir og reynist svo byggt á misskilningi. Auðvitað alls ekki alltaf, svo það sé á hreinu, en allt of oft.

Margar, en ekki allar, samsæriskenningar eru nefnilega studdar sömu rökleysunum, virðast byggja á jafn samhengislausri hugsun og styðjast við sama takmarkaða skilninginn á texta sem vísað er til. Þegar talsmenn málsstaðar gera sig ítrekað seka um jafn mikið getuleysi til að vinna úr upplýsingum, rjúka upp til handa og fóta án þess að skoða og hugsa málið… þá smám saman missi ég alla trú á getu viðkomandi til að vinna úr upplýsingum. Fyrir mér verður hann marklaus hávaðaseggur. Því miður.

PS. svo það sé á hreinu.. (1) þetta gildir ekki um alla sem trúa einhverju samsæri (2) ég er ekki að útiloka öll samsæri, stundum hef ég einfaldlega ekki hugmynd um hvað er satt og rétt, en kaupi annski kekki samsæriskenningu vegna þess að rökin eru ekki nægilega sterk..

PPS. ég ætla að loka á athugasemdir, legg ekki í fleiri athugasemdir á þessum nótum

Það er rétt að ókostir þjóðaratkvæðagreiðslna eru nokkrir.

Margir taka afstöðu

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinni

Gallinn er sá að í þingkosningum taka margir afstöðu, og kjósa

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinn

Þá hjálpar ekki að við atkvæðagreiðslu á Alþingi taka margir afstöðu, og kjósa

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinn

Það eru auðvitað til leiðir til að bæta niðurstöður almennra atkvæðagreiðslna.

Einfaldasta leiðin er að þeir sem taka þátt í atkvæðagreiðslu svari örfáum spurningum af handahófi sem sýna fram á að þeir hafi kynnt sér lágmarks efnistriði málsins. Hreinlegast væri að hafa þetta tölvuvætt.

Ég veit að þetta þykir róttækt. En flest mótsvör sem ég hef fengið eru innantóm, „æi, ég veit það ekki“, „ég held nú ekki“ og þar fram eftir götunum.

Þetta kemur. Kannski ekki fyrr en á næstu öld. En þetta kemur.

Mér dettur í hug í kjölfar skammstafanasvars ónefnds stjórnmálamanns hvort ekki sé rétt að veita verðlaun fyrir ómálefnalegasta svar ársins.

Væri ekki kjörið að safna þessu saman frá júní til maí á hverju ári og veita sigurvegaranum vegleg verðlaun.

Til greina koma ummæli íslenskra stjórnmálamanna sem koma að engu leyti málefnalega inn á það sem er til umræðu.

Er ekki kjörið að kalla þetta S.K.A.M.M. – S.T.Ö.F.U.N.I.N.? Þetta gæti staðið fyrir „Stórkostlega Kauðalega Aulahrollskveikjandi Merkingarlaus Málefnatóm Sauðsháttar Tóm Öfug Fátækleg Ummæli Nokkurar Innlendrar Nöldurskjóðu“.

Tilnefningar sendar hingað…

Ómálefnaleg umræða, útúrsnúningar og undanbrögð hafa því miður allt of oft einkennt stjórnmálaumræðuna.

Í gær heyrði ég haft eftir stjórnmálamanni að hann gerði ekkert með efnislegar athugasemdir stofnana vegna þess að heiti þeirra eru skammstöfuð.

Ég náði ekki hver þetta var, né hvert tilefnið var né hvaða mál var til umræðu. Enda skiptir það engu máli.

En er þetta ekki botninn á umræðu taktík? Og má þó benda á ansi mörg tilsvör sem veita harða samkeppni.

Ég skrifaði undir kröfu um óbreytt veiðigjald.

Ekki svo að skilja að mér finnist þetta besta lausnin, langt frá því..

En mér finnst fráleitt að fella þetta niður án þess að koma með nothæfa lausn.

Og ég hef enn ekki séð nein rök fyrir að ekki sé hægt að innheimta þetta… og þó þau rök væru fyrir hendi, þá væru réttu viðbrögðin auðvitað að gera nauðsynlegar lagfæringar í stað þess að fella niður.

Ég hef heldur ekki séð nein rök fyrir að þetta stangist á við stjórnarskrá, en ef þau rök eru til, þá staðfesta þau auðvitað hversu handónýt núverandi stjórnarskrá er.

Best væri að koma með nothæfa lausn. Á meðan er fráleitt að fara til baka í algjörlega ónothæft kerfi.

Rökleysan um reglur og undantekningar

Posted: júní 10, 2013 in Umræða
Efnisorð:,

Ég heyri alltaf nokkrum sinnum heyrt þennan gamla frasa að eitthvað sé undantekningin sem sanni regluna.

Þetta stenst auðvitað ekki skoðun. Undantekningar frá reglum – væntanlega er átt við að einhver regla sé á að eitthvað gerist – sannar engan veginn viðkomandi reglu. Þvert á móti grafa allar undantekningar undan því að um reglu sé að ræða. Því fleiri sem undantekningarnar eru þeim mun ólíklegra er nefnilega að um einhverja reglu sé að ræða.

Enda hvað með tvær undantekningar? Sanna þær „regluna“ enn frekar? Eða þrjár? Hvenær eru undantekningarnar orðnar nægilega margar til að sýna fram á að ekki sé um reglu að ræða?

Nú er það auðvitað ekki þannig að ein undantekning afsanni alltaf eitthvert mynstur eða líkur á að eitthvað gerist. En undantekning sannar aldrei eða sýnir fram á einhverja reglu. Þvert á móti er rétt að skoða allar undantekningar sem vísbendingu um að ekki séu um að ræða reglubundið fyrirbæri.