Archive for the ‘Stjórnmál’ Category

Að tækla manninn fyrir leik

Posted: nóvember 26, 2013 in Stjórnmál, Umræða

Það hefur löngum þótt vond umræðuhefð að gera lítið úr andstæðingnum og reyna að gera hann tortryggilegan í stað þess að svara rökum og málflutningi. Þetta hefur lengi verið viðloðandi pólítíska umræðu og bendir auðvitað til málefnafátæktar og að ekki séu nein gild svör fyrir hendi.

Það getur verið erfitt að átta sig á þessu – undirförli, lymska, kænskubrögð eða hvað á að kalla þetta. Þetta er gjarnan kallað að fara í manninn í en ekki boltann til að nota líkingar úr fótbolta.

Stutta útgáfan er til dæmis:

Siggi: Verðbólgan hefur verið 10% síðasta árið en launavísitalan hefur aðeins hækkað um 5%.

Þessu er svo svarað með

„Hann Siggi fer nú svo oft rangt með tölur“ eða „Hann Siggi er nú alltaf ljúgandi“.

Nú má vera að Siggi hafi rétt eða rangt fyrir sér. Ef hann hefur rangt fyrir sér er auðvitað hægt að vísa til gagna sem staðfesta aðrar tölur. Það breytir engu um fullyrðingu Sigga hvort hann fari oft rangt með tölur eða ekki, sama gildir um hvort hann lýgur oft eða aldrei. Fullyrðingin er annað hvort rétt eða röng og hefur ekkert með fyrri hegðun Sigga að gera.

Forsætisráðherra kom með nýja – og frekar óforskammaða – útgáfu af þessum bellibrögðum um daginn. Áður en nokkur umræða var farin af stað sagði hann þá sem eru honum ósammála vera bölvaða lygalaupa (nei, ekki orðrétt) og þeir myndu líklega ljúga í komandi umræðu. Áður en nokkur hafði sagt orð.

Ef við höldum okkur við fótboltalíkinguna þá er þetta jafngildi þess að hlaupa til andstæðings í upphitun fyrir leik og tækla groddalega.

Og í fótbolta væri þetta beint rautt spjald og viðkomandi sendur beint í sturtu. Hann ætti svo væntanlega ekki sæti í liðinu á næstunni.

Það vantar eiginlega eitthvað sambærilegt í stjórnskipunina, það þarf að vera hægt að reka svona menn strax í stað þess að þurfa að bíða eftir næstu kosningum.

Misskilningurinn um hallalausan ríkissjóð

Posted: október 3, 2013 in Stjórnmál, Umræða

Auðvitað er hallalaus ríkissjóður gott, ef ekki nauðsynlegt, markmið. En það markmið næst ekki með bókhaldsbrellum og / eða tilfærslum innanlands – hvað þá skammsýni og „að borða útsæðið“.

Það er ágætt að líta á þjóðfélagið sem heimili. Ríkissjóður er einfaldlega tilfærslur og jöfnun á milli einstaklinga innan sama „heimilis“.

Að koma rekstri heimilisins í plús er lykilatriði, svo má sjá til að tilfærslur innanlands séu í jafnvægi. Og nei, ég er ekki að gera lítið úr nauðsyn þess að halda vel á spöðunum þegar því markmiði er náð.

Fyrsta skrefið er sem sagt að sjá til þess að tekjur heimilisins verði meiri en útgjöld. Allt sem hægt er að gera til að auka tekjur skiptir máli, sama gildir um að spara útgjöld. Ekki hvert til annars heldur til og frá „heimilinu“.

Þannig er algert aukaatriði að þvinga fram hallalausan ríkissjóð ef grundvöllurinn er ekki í lagi. Að leggja niður stofnanir í sparnaðarskyni er blekking, því hvað sparast við að fólk fái greitt úr ríkissjóði í gegnum atvinnuleysisbótakerfið? Að lækka framlög til verkefna sem geta aukið tekjur eða sparað útgjöld og hafa starfsfólk á atvinnuleysisbótum er fráleitt. Að skera niður í heilbrigðiskerfinu og spara útgjöld af þeim „reikningi“ breytir engu ef þetta sama fólk fer á atvinnuleysisbætur og fær greitt úr öðrum vasa. Jú, það breytir því að mögulega að við fáum fleiri heilbrigðisvandamál. Að láta fólk sitja aðgerðalaust frekar en að sækja menntun og byggja upp þekkingu sem gæti skilað tekjum er líka fráleitt.

Þannig er að fullkominn misskilningur að bókhaldsleg niðurstaða ríkissjóðs til skamms tíma sé eitthvert markmið í sjálfu sér.

Það er svona eins og að reyna að leiðrétta myndina í baksýnisspeglinu.

Eitt enn, Píratar…

Posted: september 7, 2013 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Alls ekki misskilja mig, Píratar, sem svo að ég sé í einhverri herferð gegn ykkur. Alls ekki. Það kom vel til greina að kjósa ykkur í vor, nokkur atriði trufluðu mig – og eiginlega gerðu þumbaraleg svörin við vangaveltum mínum endanlega út um þann möguleika. En ég fagnaði því að þið náðuð á endanum inn á þing, þetta er góð og nauðsynleg viðbót. Ég er ykkur sammála í mörgum atriðum, þið hafið staðið ykkur vel í að styðja við persónufrelsi og rétti til að upplýsa um hegðun stjórnvalda. Þið hefðuð mátt gera meira, en ég treysti því að það komi. Önnur stefnumál voru svo fráleit, en kannski má kenna fljótfærni um..

Ég hef sett hér færslur um höfundarrétt og dreifingu efnis vegna þess að ég er ekki sammála stefnu ykkar eins og ég skil hana, en kannski líka vegna þess að ég hef ekki skilið hana nægilega vel. Og geri eiginlega ekki enn. Líka vegna þess að ég hef áhuga á málinu. Og ég hef gaman af málefnalegum rökræðum.. þær hafa reyndar verið mis mikið málefnalegar, Björn Leví og fleiri hafa komið með góðar athugasemdir, þó ég hafi kannski verið óþarflega pirraður þegar mér fundust umræðurnar fara í hringi og út fyrir kjarna málsins. Svo hafa auðvitað komið minna málefnalegar athugasemdir.

Mér varð hugsað til þessarar umræðu þegar það kom aftur upp umræða um tilfelli þar sem trúnaðargögnum var stolið af lokuðu spjalli áhugahóps. Er þetta í lagi að ykkar mati? Þetta eru jú rafræn gögn. Eigandi þeirra vill alls ekki að þau fari til annarra en hann samþykkir. Það er ekki hægt að koma í veg fyrir dreifingu nema með talsverðum tilkostnaði og takmörkun á frelsi. Kannski eiga viðkomandi eigendur bara að vera fegnir því að þessu sé dreift í heimildarleysi, þeir verði bara vinsælli fyrir vikið. Svo því sé haldið til haga þá truflaði mig meira að sá sem tók gögnin í heimildarleysi birti þau ekki, heldur sagðist hafa þau undir höndum og fullyrti að þar kæmi allt annað fram en raunverulega var í gögnunum.

Ef ég skil rétt þá er að ykkar mati í lagi að birta trúnaðargögn stjórnvalda, að minnsta kosti þegar sá sem hefur þau undir höndum telur að um ólöglegt athæfi sé að ræða. En á hinn bógin er ekki í lagi að birta, til dæmis, persónuleg tölvupóst samskipti einstaklinga.

En þá vefst málið fyrir mér, hvað með svona spjallborð á netinu, td. vefsíðum og samfélagsmiðlum ?

Er það t.d. heimilt ef um opinbera aðila er að ræða? Hvað með, til dæmis, ef ég hefði dottið inn á spjallborð stjórnmálaflokks og séð umræður sem gæfu til kynna að forsendur tiltekinnar stefnu flokksins væru allt aðrar en haldið væri fram opinberlega? Eða ef forsprakkar flokksins væru t.d. opinskáttað ræða einstakling, segjum þingmann annars flokks sem færi sérstaklega í taugarnar á þeim og hefði ítrekað sakað gagnrýnendur sína um rógsherferð gegn sér, og þær umræður væru kannski misjafnlega málefnalegar? Væri eðlilegt að birta þær umræður opinberlega?

Svo get ég snúið dæminu við… ef ég gef út lag eða myndband á lokuðu spjallborði og það er öllum ljóst að lagið er bara ætlað þeim sem þar hafa aðgang. Má samt dreifa því? Það gilda jú sömu rök, það er ekki hægt að koma í veg fyrir drefinguna, ég verð örugglega rosalega vinsæll ef þessu er dreift í minni óþökk.

Þess vegna spyr ég… hvar liggja mörkin á því hvenær þessi rök eiga við og hvenær ekki? Ég hef sjálfur ekki afdráttarlaust svar, en hef áhuga á að heyra ykkar.

Og ég er ekki að fiska eftir því hvað er hægt og hvað er ekki hægt, ég þekki það ágætlega. Mín forvitni liggur í því að fá að vita hvað ykkur finnst rétt og hvað ykkur finnst rangt.

Kirkjufjármál hjá Brynjari

Posted: júlí 30, 2013 in Stjórnmál
Efnisorð:, , ,

Brynjar Níelsson svaraði fyrirspurn Egils Óskarssonar um hvort ríkið ætti að standi fyrir rekstri trúfélaga á Pressunni.

Ég læt vera að benda Brynjari á að flest rök hans fyrir þjóðkirkju eru samhljóma rökum andstæðinga hans, til dæmis þegar kemur að RÚV, geri ráð fyrir að Egill sjái um það..

Mig langar aðeins að gera fullyrðingar um fjármál að umtalsefni.

Greiðslur fyrir jarðir

Brynjar segir að ef við gefum okkur að verðmæti jarða sem ríkið tók yfir sé 50 milljarðar þá geti 4,5 milljarðar ekki talist mikið. Það eru engar forsendur til að gefa sér eitthvað um verðmæti jarðanna, það eru engar upplýsingar til um hvaða jarðir þetta eru, hvað þá hversu mikils virði þær voru. Hvers vegna að gefa sér einhverja 50 milljarða? Má ekki alveg eins segja að ef við gefum okkur að verðmæti þeirri hafi verið hálfur milljarður þá séu 4,5 milljarðar alveg svakalega mikið? Hvers vegna yfirleitt að vera að slá fram tölum sem eru fullkomlega úr lausu lofti? Eina tilraunin sem ég veit til að hafi verið gerð til að meta þetta benti til ríflega 700 milljóna, en á meðan enginn veit einu sinni hvaða jarðir þetta voru þá er tilgangslaust að reyna að meta þetta.

Meiri niðurskurður en aðrar stofnanir

Brynjar segir það óumdeilt – með þeim fyrirvara að það sé eftir því sem hann best viti – að þjóðkirkjan hafi þolað meiri niðurskurð en aðrar stofnanir.

Það kemur reyndar ekki fram á hvaða tímabili þetta á að vera. En skoðum nýjustu rauntölur.

Árið 2012 voru framlög til þjóðkirkjunnar 1.452 milljónir, til kirkjumálasjóðs 229 milljónir, til kristnisjóðs 74 milljónir, sóknargjöld (allra ef ég skil rétt) voru 1.855 milljónir, kirkjugarðar fengu 888 milljónir og einhver liður kallast jöfnunarsjóður sókna og er 297 milljónir. Alls voru þetta 4,795 milljónir árið 2012. Árið 2011 fékk þjóðkirkjan 1,330 milljónir þannig að hækkun á milli ára var 9,17%. Heildartala allra liðanna var 4,648 en hækkunin milli ára var minni eða nær þremur og hálfu prósenti (3,39%). Það má deila um hvaða liði eigi að taka með, kirkjugarðar ættu kannski að vera undanskildir.

Framlög til RÚV voru til samanburðar 3.025 milljónir árið 2011 og 3.100 milljónir árið 2012, hækka um tæplega tvö og hálft prósent (2,48%).

Launavísitalan var 409,1 stig í júlí 2011 og 433,5 stig ári seinna, hækkar um tæp sex prósent (5,96%) þannig að þjóðkirkjan sem slík fær hækkun umfram launavísitöluna, en hvorki heildargjöld til trúmála né RÚV halda í við verðbólgu.

Hvað með aðrar stofnanir? Þjóðminjasafn með 3,9% niðurskurð, Þjóðmenningarhús með 10,2% niðurskurð, Útlendingastofnun 35,5% og og svo má finna liði eins og Alþjóðastofnanir með 35,6% niðurskurð og „Söfn og menningarminjar“ með niðurskurð upp á 56,0%.

Eins og áður segir kemur ekki fram við hvaða tímabil Brynjar á við, samanburður við aðrar stofnanir lengra aftur í tímann er snúnari vegna breytinga en ein leið til að meta þetta er að bera útgjöld til þjóðkirkjunnar saman við heildarútgjöld ríkissjóðs. Árið 2008 fékk þjóðkirkjan 0,22%, 2011 voru þetta 0,23% og 2012 voru þetta 0,26% – heildarútgjöld vegna trúmála voru 0,79% árið 2008, 0,81% árið 2011 og 0,85% árið 2012.

Þannig er erfitt að halda því fram að kirkjan hafi þolað meiri niðurskurð en aðrar stofnanir. Það virðist eiginlega vera beinlínis rangt.

Að niðurskurður til þjóðkirkjunnar hafi verið 25%

Brynjar hefur eftir ónefndum aðilum að niðurskurður til kirkjunnar hafi verið 25% og vissulega setur hann fyrirvara við þessa tölu.

En væri nú ekki hjálplegra að tala skýrt? Hvaðan kemur þessi tala? Við hvaða tímabil er miðað? Klárlega ekki frá 2011 til 2012.

Hvað fæst fyrir peninginn?

Þá er ekki verra að hafa í huga að fólk fær enn minna fyrir þjónustu kirkjunnar en þessar tölur gefa til kynna, það þarf nefnilega að greiða sérstaklega fyrir mörg viðvik og athafnir presta.

Þjónusta við hversu marga?

Þá er rétt að hafa í huga að meðlimum Þjóðkirkjunnar fækkar á milli ára, ekki bara hlutfallslega. Þjóðkirkjan sinnir aðeins þeim sem eru meðlimir og fær aðeins sóknargjöld vegna þeirra… þess vegna væri auðvitað eðlilegt að greiðslur til hennar lækki.

Aukaatriði

En þetta er auðvitað aukaatriði, spurning Egils var snerist um hvort ríkið ætti yfirleitt að standa í svona rekstri, burtséð frá öllum tölum.

PS. jú, þetta er auðvitað með fyrirvara um innsláttarvillur og upplýsingar, allar ábendingar eru vel þegnar.

Bara pólitískt eftirlit, Frosti?

Posted: júlí 23, 2013 in Stjórnmál, Tónlist, Umræða
Efnisorð:,

Er það ekki ákveðin „rörsýn“ hjá Frosta Sigurjónssyni að ætla að takmarka eftirlit með skoðunum á RÚV við pólitík. Kannski fer svona fyrir góðu fólki þegar það „lendir í því“ að fara að skipta sér af pólitík. Allt í einu virðist allt snúast um pólitík og hún verður upphaf og endir alls.

Ég hef mínar efasemdir um að enginn megi viðra skoðanir á málum sem snerta stjórnmál nema allir flokkar fái sínar mínútur. Fólk sem einhvern tímann hefur lýst yfir stuðningi við flokk „gjaldfærist“ þá væntanlega á tímann sem viðkomandi hefur. Það kostar sennilega einhverjar flækjur í útreikningum ef viðkomandi hefur verið kenndur við fleiri en einn flokk. Þar fyrir utan þarf væntanlega að gæta þess að allir flokkar fái jafnan tíma. Allir flokkar á þingi? Allir flokkar sem buðu fram? Allir starfandi flokkar?

Hitt er stærra atriði að pólitík er ekki eini mælikvarðinn á allar skoðanir.

Hvers vegna að takmarka þetta við svona þrönga sýn, þeas. pólitík… það er fullt af fólki sem hefur skoðanir sem tengist ekki stjórnmálaflokki og skoðanir á hlutum sem hafa ekkert með stjórnmál að gera. Þarf ekki að gæta sama hlutleysis á öllum stöðum?

Það væri reyndar til bóta ef öllum lífsskoðunum væri gert jafn hátt undir höfði í stað þess að ríkiskirkjan væri í lykilaðstöðu.

En þarf svo ekki eftirlit yfir skoðanir á veðri, hvar er gott að búa, matsölustöðum, frammistöðu leikmanna og liða í íþróttum – og auðvitað tónlist.

Mér finnst til dæmis sjálfsögð krafa ef einhver lýsir því yfir í útvarpi að lag einhverrar hljómsveitar sé gott þá komi annar og lýsi því yfir hvað nýjasta lagið mitt sé gott.

Nú eða ekki.

En mér er slétt sama hvort einhver stjórnmálaflokkur fær sanngjarna eða ósanngjarna gagnrýni eða ekki. Hitt er miklu meira virði.

Forsetinn á móti bólusetningum??

Posted: júlí 11, 2013 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, , ,

Fyrir nokkuð mörgum árum kom óvandaður læknir fram á Bretlandseyjum, sagðist hafa gert rannsóknir sem sýndu fram á tengsl ákveðinnnar tegundar bóluefnis við einhverfu. Hann mælti með að fólk notaði önnur bóluefni. Hann var reyndar á svimandi háum ráðgjafalaunum hjá fyrirtækjunum sem hann mælti með að fólk verslaði við. Og síðar kom í ljós að rannsóknin hans stóðst engar kröfur, var í rauninni fölsuð. Hann missti lækningaleyfið í kjölfarið.

Upp reis hreyfing fólks sem hafnaði bólusetningum. Ekki bara þessu efni sem hann mælti gegn, heldur öllum bólusetningum. Fólk heyrði bara hálfa setningu og rauk upp til handa og fóta. Vefurinn fylltist af greinum gegn bólusetningum og alls kyns bábiljur urðu nánast að „allir vita“ sannleik hjá nokkuð stórum hópi fólks. Afleiðingin varð faraldur sjúkdóma sem nánast var búið að útrýma.. við heyrðum fyrr á árinu fréttir af faraldri á Bretlandi.

Hvað kemur þetta okkar „ástsæla“ við?

Jú, það hefur stundum verið bent á að ekki sé alltaf heppilegt að greiða atkvæði um skatta í almennum atkvæðagreiðslum. Nánar um það síðar hvenær þetta á við og hvenær ekki, aðalatriðið er að þetta er hvorki lögmál, né algilt… það eru nokkrir þættir sem spila þarna inn í, sumir umdeilanlegir.

Rökin fyrir að vísa auðlindagjaldi ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu voru einmitt studd því að ekki ætti að greiða atkvæði um skatta. Alveg eins og sértækt tilfelli um eitt ákveðið bóluefni varð að hreyfingu gegn öllum bóluefnum af hreinni fáfræði og óvitaskap… þá virðast rökin um skatta notuð hér á sömu forsendum. Eitt atriði er tekið atriði sem á ekki alltaf við, alhæft út frá því og vond ákvörðun tekin í fáfræði. Fólk heyrir bara hluta af setningunni.

Eða kannski vita menn betur, en treysta því að þetta slái ryki í augu nægilega margra.

PS. Þar fyrir utan var ekki verið að fara fram á þjóðaratkvæði um skattgreiðslur sem skattgreiðendur heldur voru eigendur auðlindarinnar að biðja um atkvæðagreiðslu um hvaða reglur ættu að gilda um nýtingu hennar.

Forseti vitlausu megin við borðið

Posted: júlí 10, 2013 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Það má deila um það hvort og í hvaða tilfellum það sé rétt að greiða þjóðaratkvæði um um skatta. Gallinn við þá leið er auðvitað að skattgreiðendum hættir til að greiða atkvæði gegn sköttum, enda þurfa þeir oftast sjálfir, að borga. Þetta skiptir þó auðvitað ekki máli þegar meta átti hvort vísa bæri lögum um auðlindagjald í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Við vorum ekki að fara fram á atkvæðagreiðsluna sem skattgreiðendur.

Við vorum að fara fram á þjóðaratkvæðagreiðslu sem eigendur auðlindar og vildum fá að taka afstöðu til þess hvaða reglur eiga að gilda um nýtingu hennar.

Þess vegna settist forsetinn vitlausu megin við borðið þegar hann tók ákvörðun.

Og þess vegna varð ákvörðunin vitlaus.

Nánar um það síðar hvort rétt sé að greiða þjóðaratkvæði um tekjur og gjöld. Forsetinn hefur reyndar þegar sett fordæmi þess efnis að það sé í góðu lagi.

Tilraunadýrin

Posted: júlí 6, 2013 in Stjórnmál, Umræða

Það er víst ekkert leyndarmál að ég hef ekki verið mikill aðdáandi Ólafs Ragnars Grímssonar. Alls ekki. En mér hefur skilist að hann hafi verið virtur fræðimaður á sínu sviði, þeas. stjórnmálafræði, og margir hafa borið honum vel söguna sem fræðimanni.

Getur verið möguleg skýring á undarlegri hegðun forsetans síðustu mánuði að hann sé einfaldlega að gera gera einhvers konar rannsókn eða tilraun? Hvað getur forseti komist upp með hjá (að við héldum fyrirfram) þokkalega vel upplýstri þjóð – áður en henni blöskrar.

Mér er að minnsta kosti farið að líða eins og tilraunadýri.

Betri atkvæðagreiðslur

Posted: júlí 2, 2013 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Það er rétt að ókostir þjóðaratkvæðagreiðslna eru nokkrir.

Margir taka afstöðu

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinni

Gallinn er sá að í þingkosningum taka margir afstöðu, og kjósa

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinn

Þá hjálpar ekki að við atkvæðagreiðslu á Alþingi taka margir afstöðu, og kjósa

  • eftir óljósri tilfinningu
  • út frá ómálefnalegum áróðri
  • persónulegum hagsmunum
  • án þess að kynna sér rök með og á móti
  • án þess að þurfa að bera ábyrgð á afstöðu sinn

Það eru auðvitað til leiðir til að bæta niðurstöður almennra atkvæðagreiðslna.

Einfaldasta leiðin er að þeir sem taka þátt í atkvæðagreiðslu svari örfáum spurningum af handahófi sem sýna fram á að þeir hafi kynnt sér lágmarks efnistriði málsins. Hreinlegast væri að hafa þetta tölvuvætt.

Ég veit að þetta þykir róttækt. En flest mótsvör sem ég hef fengið eru innantóm, „æi, ég veit það ekki“, „ég held nú ekki“ og þar fram eftir götunum.

Þetta kemur. Kannski ekki fyrr en á næstu öld. En þetta kemur.

Ný verðlaun: S.K.A.M.M. – S.T.Ö.F.U.N.I.N.

Posted: júní 30, 2013 in Stjórnmál, Umræða

Mér dettur í hug í kjölfar skammstafanasvars ónefnds stjórnmálamanns hvort ekki sé rétt að veita verðlaun fyrir ómálefnalegasta svar ársins.

Væri ekki kjörið að safna þessu saman frá júní til maí á hverju ári og veita sigurvegaranum vegleg verðlaun.

Til greina koma ummæli íslenskra stjórnmálamanna sem koma að engu leyti málefnalega inn á það sem er til umræðu.

Er ekki kjörið að kalla þetta S.K.A.M.M. – S.T.Ö.F.U.N.I.N.? Þetta gæti staðið fyrir „Stórkostlega Kauðalega Aulahrollskveikjandi Merkingarlaus Málefnatóm Sauðsháttar Tóm Öfug Fátækleg Ummæli Nokkurar Innlendrar Nöldurskjóðu“.

Tilnefningar sendar hingað…

Older Entries
Newer Entries