Archive for the ‘Umræða’ Category

Varahlutir og vefverslun

Posted: desember 12, 2018 in Umræða

Við keyptum nokkuð góðan ísskáp þegar við tókum eldhúsið í gegn fyrir nokkuð mörgum árum. Við völdum, að við héldum, öruggt vörumerki og keyptum stóran ísskáp.

Hann hefur svo sem ekki verið alslæmur en skelfilega kauðaleg hönnun á vatnsinntaki fyrir klakavél og vatn hefur kostað óteljandi leka og bilanir.

Og þegar við höfum þurft varahluti fyrir plastdótið sem brotnar auðveldlega þá þurfum við að hugsa í ansi mörgum mánuðum.

Nú vantaði mig eina hillu, hringdi í söluaðila og hann sagðist reyndar ekki eiga þessa hillu á lager, en hún gæti örugglega verið komin fyrir jól, bætti hann við. Þetta fannst mér ansi seint og þetta fannst mér slök þjónusta eða þar til hann bætti við að hann væri reyndar ekki að tala um þessi jól.

Hann afsakaði sig með að eitthvert fyrirtæki úti hefði keypt einhvern hlut af einhverju öðru fyrirtæki – eins og mér væri ekki slétt sama. Enda heldur sú skýring ekki beinlínis, því síðast þegar okkur vantaði varahlut fyrir sama ísskáp þá tók það um ár – og var þó fyrir nokkru síðan.

Ég reyndi að fá smá samúð með því að benda á að þetta væri aðal bjór hillan hjá okkur. Hann svaraði því til að sumir geymdu grænmetið sitt þarna. Nú veit ég ekki hvort hann var að leggja mér til hráefni í „pub-quiz“ ef ég fengi óvænt spurninguna „hvar í ísskápnum geymir fólk grænmetið sitt sem ekki vill nota grænmetisskúffurnar?“ Eða hvort hann hafði sterkan grun um að við drekkum of mikinn bjór og ættum að snúa okkur að grænmeti. Hefði ég verið að hringja og leita ráða við mikilli bjórdrykkja hefði ég væntanlega þakkað fyrir og lagt á. En mig vantaði hillu. Tæpar fimmtán þúsund og engar upplýsingar fáanlegar um hvenær hún gæti verið komin.

Mér varð hugsað til Google og fann viðkomandi hillu vandræðalaust, $60 kostaði hún fyrir utan sendingarkostnað og gjöld.

Þetta tók þrjár vikur, fór rétt yfir fimmtán þúsund með öllum gjöldum, en kom fljótt.

Kannski þurfum við að kaupa annan ísskáp fyrir bjórinn. En hann verður örugglega ekki frá þessu fyrirtæki.

En það þýðir ekkert fyrir íslensk fyrirtæki að kvarta yfir að fólk panti vörur beint ef þjónustan er ekki betri en þetta.

Vandamálið fyrir vestan

Posted: desember 12, 2018 in Umræða

er í rauninni ekki að landinu er stjórnað af ofdekruðum, ómenntuðum, sjálfhverfum, ofvöxnum, sjálfhverfum krakka sem er að dunda sér við að eyða auði fjölskyldunnar.

Vandamálið er auðvitað að það er fólk sem bókstaflega trúir á hann. Þá á ég við í merkingu trúarbragðanna. Ég rökstyð þetta með því að það er ekkert sem gaurinn getur gert eða sagt, eða hefur gert eða sagt, sem getur fengið fólk til að skipta um skoðun. Hann er ýmist afsakaður með að þetta sé nú ekki svo slæmt (þó andstæðingar hans hafi verið útmálaðir óverjandi og óalandi fyrir sömu sakir), þetta séu falsfréttir (þó staðfestar séu og komi jafnvel beint af hans eigin tísti) og ef annað dugar ekki til, andstæðingarnir eru bara ekkert betri… og allt leyfilegt þegar kemur að því að ljúga upp á þá.

Það er alveg sama þó upp komist um að hann hafi logið, svikið, svindlað, skipað fyrir um dráp á fólki, niðurlægt konur, sé rasisti, taki réttindi af samkynhneigðum og transfólki.

Það er alveg sama þó komi í ljós að hann hafi ekki lágmarksþekkingu á viðskiptum, vísindum, landafræði, stjórnmálum, milliríkjaviðskiptum, stjórnkerfi, hlutverki dómstóla, geti ekki munað í 2 mínútur í hvaða bæ hann er staddur, ljúgi upp á aðra þjóðarleiðtoga, hvetji til ofbeldis, verji morðingja og verji þá sem fremja hatursglæpi.

Fólk kemur til með að styðja hann áfram. Í höfuðlausri heimskunni.

Hvernig get ég fullyrt?

Jú, allt þetta er þegar staðfest… og gaurinn hefur stuðning fólks.

ég hef stundum sett niður nokkrar hugleiðingar um þennan ræfil sem komst til valda fyrir vestan, án þess að birta, en kannski er rétt að hafa þetta í huga, við virðumst stöðugt vera að færast nær siðblindu í stjórnmálum, þannig að ég ætla að láta nokkrar athugasemdir detta inn næstu daga

„Kópavogsbúi“ ei meir

Posted: desember 1, 2018 in Umræða

Ég ólst upp í Kópavogi, þrátt fyrir að fæðast í Reykjavík – enda engin fæðingardeild í Kópavoginum – bjó þar til ég var 24 ára.

Síðustu 35 árin hef ég svo búið í Reykjavík, en alltaf talið mig Kópavogsbúa… Breiðablik mitt félag og og einhvern veginn litið á að þetta væri minn bær.

En þetta er auðvitað óþarfa rómantík fram eftir aldri.

Í öllu falli þá er kominn tími til að segja þetta gott, látum vera hvaða dropi fyllti mælinn, en ég er sem sagt Reykvíkingur ef einhver spyr.

Já, trúleysið er betra

Posted: nóvember 19, 2018 in Trú, Trúarbrögð, Umræða
Prestur ríkiskirkjunnar spurði í messu fyrir nokkru og birti eftirfarandi spurningu:

„Erum við betur sett með trúleysið, trúarkenningar annarra landa (sem ég ber mikla virðingu fyrir), þau lönd búa ekki við sama velferðarkerfið og við, sömu menntun og það er ekki tilviljun.“

Mikið skelfilega er þetta hvimleið rökleysa. Og ruglingsleg setning ef út í það er farið.

Jú, „við“ búum við betra velferðarkerfi og menntun en margar aðrar þjóðir, fráleitt að halda að það sé einsleitt, en skoðum samt betur.

Já, við erum betur sett með trúleysið vegna þess að vísindi hafa verið grundvöllurinn a1ð þeirri þróun sem hefur átt sér stað. Vísindin eru bein andstaða trúarinnar, nálgun vísindanna er að gagnrýna, rannsaka og hafa það fyrir satt sem hægt er að sýna fram á.. Trúarbrögðin hafa hluti fyrir satt sem ekki er hægt að sýna fram á, enda byggja þau á „trú“ og getgátum en ekki staðreyndum eða þekkingu. Þannig er sú fáfræði sem hörðustu talsmenn trúarinnar tala fyrir, hvort sem um er að ræða sköpunakenningu eða aðra vitleysu, beinlínis hamlandi fyrir framþróun.

Auðvitað eru flestir talsmenn kirkjunnar hér á Íslandi farnir að tala í undanbrögðum þegar kemur að sköpunarkenningunni, sem betur fer.. en víða í heiminum er kristnin beinlínis fjötur um fót þegar kemur að vísindum og framþróun.

Sama gildir um mannréttindi. Forsvarsmenn trúarbragðanna, þar með talið kristninnar – og þar með talið á Íslandi – hafa barist gegn sjálfsögðum mannréttindum í gegnum tíðina, hvort sem við horfum til samkynhneigðra eða annarra.

Vissulega hafa sjónarmið kirkjunnar, amk. ef við horfum við Norður Evrópu, mildast síðustu árin, þó enn finnist „risaeðlur“ í forystusveit hennar.

En það er einmitt kjarni málsins. Trúin er að aðlaga sig að þróun, talsmenn kirkjunnar eru að draga í land með mestu vitleysuna og bakka út úr mestu fordómunum. Ekki vegna frumkvæðis kirkjunnar, heldur vegna þess að hún er, sem betur fer, „í aftursætinu“ og hefur að mörgu leyti haft rænu á að aðlaga sig þróun – sem er gott í sjálfu sér, en ekki reyna að halda því fram að velferðin sé henni að þakka.

Þar sem velferðarkerfið er kannski að jafnaði hvað mest og menntun og mannréttindi að einhverju leyti lengra komin (án þess að ég vilji taka undir alhæfingar prestins) þar eru trúarbrögðin búin að draga sig í hlé, þar snúast trúarbrögðin að mestu athafnaþjónustu, tyllidagamessur og svo aðstoð við þá sem lenda í erfiðleikum.

Þannig að svarið er afdráttarlaust „já, við erum betur komin með trúleysið“.

Einelti

Posted: nóvember 6, 2018 in Umræða

er auðvitað ömurlegt, það þarf ekki að ræða það.

En það er heldur ekki í lagi að saka fólk um að leggja einhvern í einelti, hafi viðkomandi ekkert til þess unnið.

Fyrir ekki svo löngu var ég í félagsskap þar sem einn meðlimur var frekar áberandi, stjórnsamur, vildi alltaf fá sínu framgengt þrátt fyrir að það væru nú ekki margir sammála, „frekjuhundur“ sögðu sumir, en látum það liggja á milli hluta. Oftast fékk viðkomandi sínu framgengt, það var auðveldara að láta undan en að standa í þrasi. Það kom þó fyrir að þegar á leið og kröfurnar urðu meiri og fráleitari að einhver sagði stopp. Yfirleitt ekki sá sami einstaklingur, en það var ekki hægt að samþykkja hvaða vitleysu sem var.

Þetta þróaðist auðvitað þannig að kröfurnar frá viðkomandi urðu yfirgengilegri og fleiri fóru að leyfa sér að andæfa.

Viðkomandi fór þá að kvarta undan því að hópurinn legði sig í einelti. Ég veit ekki enn hvort veruleikinn var svona fjarri, eða hvort þetta var einfaldlega lærð hegðun… spila sig fórnarlamb til að fá sínu framgengt. Fullkomlega ófær um að líta í eigin barm.

Já, einelti er ömurlegt.

En ekki spila „eineltisspilinu“ í tómum frekjugangi. Það er auðvelt að saka aðra um einelti. Og það er erfitt að verjast ásökunum um einelti.

Króna eða ekki króna

Posted: október 17, 2018 in Umræða
Efnisorð:

Ég hef oftar en ekki dottið inn í umræður um hvort við eigum að halda krónunni eða ekki – bæði í samræðum á Facebook og eins dúkka öðru hverju upp áhugaverður samræður um kosti og galla krónunnar.

Ég hef ekki alveg gert endanlega upp við mig hvar ég stend, ég hallast að því að við værum talsvert betur sett með Evru, en er alveg til í að hlusta á rök og skoða upplýsingar.

Stóri ókosturinn við krónuna er kannski sögulegur – trúverðugleikinn er enginn.. mögulega ætti það ekki að hafa áhrif, en staðreyndin er að það gerir það samt.

Við höfum fáránlega háa vexti, sérstaklega á húsnæðislánum og það að við höfum ekki enn náð þessu niður, eru nokkuð sterk rök fyrir öðrum gjaldmiðli.

Sterkustu rökin sem ég heyri með krónunni er að gengissveiflur auðveldi okkur að stýra í raun kaupum og kjörum – laun hækki eða lækki í sjálfu sér, launahækkanir séu alltaf erfiðar í samningum og launalækkanir kalli geti kallað á uppþot. Gengi krónunnar sé í raun besti mælikvarðinn á stöðu efnahagslífsins – eða besta stjórntækið.

Þetta er í sjálfu sér rétt svo langt sem það nær, en það nær ekki alveg nógu langt fyrir mig..

  • laun hafa ekki alltaf fylgt gengi, elta það reyndar að einhverju leyti en það eru talsvert „tempraðri“ breytingar
  • að „allt verði vitlaust“ ef það þarf að lækka laun, sbr. Grikkland, jú, mögulega, en
    • aðstæður í Grikklandi voru bókstaflega allt aðrar en hér (það er nánast fráleitt að bera þetta saman)
    • við höfum þurft að lækka laun
    • og það varð „allt vitlaust“ hvort sem er þegar gengið hrundi
  • síðast þegar krónan féll harkalega og varð til þess að rýra kjör verulega þá var gripið til vitlausasta fjármálagjörnings Íslandssögunnar, svokallaðrar „skuldaleiðréttingar“, oftar en ekki virðist sama fólk tala fyrir því að krónan sé góður og gildur gjaldmiðill og fannst ekkert að þessum gjörningi
  • að það sé erfitt að hækka laun í samningum og betra að láta krónuna stýra, jú, mögulega, kannski sterkustu rökin, en samt…
    • launaskrið kemur yfirleitt til sögunnar
    • og þó það geti verið erfitt að semja um hækkun launa, þá er það einfaldlega verkefni sem þarf að leysa
    • og er engan veginn það erfitt eða flókið að það vegi þyngra en kostir þess að hafa gjaldmiðil með lægri vöxtum á húsnæðislánum
  • svo er gott að hafa á bak við eyrað að
    • kjör og kaupmáttur eru ekki endilega það sama og laun
    • ekki allt sem við kaupum og seljum er innflutt eða flutt út
    • gengi krónunnar er engan veginn endanlegur mælikvarði á stöðuna
    • sami gjaldmiðill kallar ekki á sömu kjör..
      • einfalt dæmi er að ég borga eina og hálfa Evru fyrir stóran bjór á Krít en þarf að borga níu Evrur fyrir sams konar bjór í París
      • og ekki þarf ég að nefna að laun eru engan veginn þau sömu alls staðar þar sem gjaldmiðillinn er sá sami
  • miklar sveiflur á gengi krónunnar gera allar áætlanir óþarflega erfiðar, þetta á auðvitað sérstaklega við um fyrirtæki í innflutningi og útflutningi – og þó stærðargráðan sé ekki sú sama, hefur áhrif á námsfólk erlendis og þá sem vinna erlendis, það má halda því fram að sveiflurnar séu of miklar og of ýktar og þess vegna ekki í takt við raunveruleg verðmæti

Aftur, ég er ekki hundrað prósent sannfærður, en því meira sem ég hugsa og því meira sem ég skoða rökin með og á móti, því frekar hallast ég að því að við værum mun betur sett án krónunnar.

Hvað með önnur rök?

Að gengi krónunnar og verðbólga stafi af mikilli spillingu sem hér hafi viðgengist áratugum saman? Ég kaupi ekki þá skýringu að „spilling“ hafi það markmið sérstaklega að halda krónunni ónýtri og það að sú spilling hafi náð til allra stjórnvalda síðustu áratuga finnst mér ansi langsótt. Og… jafnvel þó ég keypti þau rök, þá á ég enn eftir að sjá hvernig við losnum við þá spillingu, þeas. ef rétt er að hún sé svona rótgróin.

Að stjórn efnahagsmála hafi síðustu áratugi verið í höndunum á fólki sem veit ekkert hvað það er að gera og kann ekki til verka. Þetta er heldur ekkert rosalega sennileg skýring, kannski eitthvað líklegri en spillingarkenningar, en samt ekki mikið. Og eftir stendur sama spurning, hvernig ætlum við að breyta þessu og hvaða líkur eru á því að þetta takist? Einn stuðningsmaður krónunnar stakk upp á að ráða erlenda hagfræðinga… er þá ekki einfaldara að ráða þá óbeint í gegnum Evruna ef það er allt sem þarf til?

Að þetta sé einhvers konar sjálfstæðismál. Nei, ég er ekki á því að þjóðir Evrópu séu ekki sjálfstæðar þó þær noti Evru… og þessar fullyrðingar eru nánast hlægilegar á meðan við erum í EES.

Að „við“ höfum betri stjórn og meiri áhrif með krónunni. Mögulega, en ég sé mig ekki í neinum „við“ hóp þegar kemur að stýringu efnahagsmála, ég sé ekki að ég hafi nokkur áhrif þar eða nokkur taki mark á mér frekar en þeir sem stýra Evrunni.

Sem sagt… hallast að því að henda krónunni, en er alveg til í að heyra upplýsingar og rök. En betri en ég hef heyrt hingað til.

Eftir umræður síðustu daga um verðtryggingu er ég kominn á þá skoðun að það væri til mikilla bóta að taka upp sérstakan sýndargjaldmiðil til húsnæðiskaupa, „húsnæðiskaupakrónur“ (HKK), eða kannski eitthvert enn betra nafn.

Umræðan um verðtrygginguna er orðin þannig að hún stýrist af alls kyns rangfærslum og misskilningi og það er eiginlega orðið vonlaust verk að eltast við að leiðrétta og halda réttum upplýsingum til haga.

Með því að taka upp húsnæðiskaupakrónur er virkni lántöku og afborgana mun skiljanlegri („gegnsærri“).

Tökum dæmi.

Segjum okkur að við byrjum með HKK í dag, 1 HKK sé jafnvirði 10.000 íslenskra króna.

Lántakandi sem hefði tekið 10 milljóna lán í íslenskum krónum (sem vantar upp á að kaupa litla eign) fær nú lán upp á 1.000 HKK. Hann skiptir þeim í 10m íslenskar krónur og kaupir sína eign. Gefum okkur að lánið sé til 10 ára með 1% vöxtum (já, ég má láta mig dreyma í bloggfærslu) – og höfum einn gjalddaga á ári til einföldunar.

Ef lánið er með föstum afborgunum, þá borgar lántakandi 100 HKK á hverju ári, vexti af höfuðstól í HKK og kaupir íslenskar krónur á gengi HKK á gjalddaga.

Eftir eitt ár greiðir lántakandi þannig 100 HKK afborgun og 10 HKK í vexti, alls 110 HKK. Gefum okkur að gengi HKK sé 11.000 eftir eitt ár. Lántakandi þarf þá að kaupa íslenskar krónur á genginu 11.000, greiðir lánveitanda 1.210.000 (11.000 * 110) ÍKR.

Gefum okkur að gengi HKK lækki og detti aftur niður í 10.000 fyrir næsta gjalddaga (já, ég mátti láta mig dreyma), þá greiðir lántakandi áfram 100 HKK, 9 HKK í vexti og nú þarf hann að kaupa 1.090.000 ÍKR til að greiða. Afborgunin er alltaf sú sama 100 HKK, vextirnir lækka á hverjum gjalddaga og höfuðstóllinn lækkar sýnilega á hverjum gjalddaga.

Sama gildir um jafngreiðslulán, það er reiknað í HKK (sennilega er greiðslan eitthvað nærri 105-106 HKK á gjalddaga, nenni ekki að reikna nákvæmlega) og þegar kemur að gjalddaga er afborgun og vextir í HKK, greiðslan alltaf sú sama í HKK og lántakandi skiptir yfir í íslenskar krónur til að greiða. Afborgun hækkar aðeins, vextir lækka og höfuðstóll lækkar á hverjum gjalddaga.

Auðvitað kemur þetta í sama stað niður, en það er mun einfaldara að skilja hvernig verðtrygging virkar og það er mun skýrara að sjá höfuðstól lánsins lækka og horfa á fastar afborganir eða fastar greiðslur sem breytast ekki á lánstímanum.

PS. biðst fyrirfram afsökunar á mögulegum innsláttarvillum í útreikningum, er að gera þetta á hlaupum.

Facebook „frágangur“

Posted: ágúst 2, 2018 in Umræða

Það er ekki bara það að ég sé búinn að fá mig fullsaddan af því þegar fólk er að verja núverandi bandaríkjaforseta á Facebook… – eða, jú, það er eiginlega bara það.

Gott og vel, það má tína til einhverja mola þar sem hann hefur fengið á sig ósanngjarna gagnrýni eða meira gert úr smáatriðum en efni standa til.

En það telur einfaldlega ekkert á móti þeim aragrúa atriða þar sem hann hefur sannanlega sýnt af sér fáránlegan graut af mannfyrirlitningu, vanhæfni, þekkingarleysi, rasisma, fáfræði, getuleysi, svikum, lygum og hreinræktaðri heimsku – og ég er örugglega að gleyma einhverju.

Og ég get einfaldlega ekki verið að eltast við að svara þessu aftur og aftur og aftur – og einu sinni enn. Enda fullkomlega tilgangslaust – ef viðkomandi tæki rökum og gæti unnið úr upplýsingum þá væri viðkomandi ekki að eltast við að verja þennan gauk.

En það eru alltaf einhverjir sem ráða ekki við að vinna úr upplýsingum og heimildum – og fyrir einhverja sérstaka óheppni virðast margir þeirra haldnir ákveðinni þráhyggju og þurfa að rífast um allt og ekki neitt fram í rauðan dauðann.

Og eftir því þvættingurinn verður augljósari, rökin fáktæklegri og fleiri staðreyndir líta dagsins ljós – því dýpra grefur fólk sig ofan í þetta svarthol fávitaskapar – afsakið, ég kann ekki meira viðeigandi hugtak.

Gott og vel, fólk má haga sér eins og fávitar mín vegna.

En þegar kemur að Facebook þá er ég að ekki að nenna þessu. Mér finnst virkilega gaman að fylgjast með vinum kunningum og gömlum félögum. Og ég kann oftar en ekki að meta upplýsingar um áhugaverða viðburði. Það er líka fínt að sjá stöku brandara og flottar ljósmyndir.

En ég nenni ekki Facebook sem stað fyrir þvætting, heimsku og hatursáróður.

Ég tek mig stundum til og skoða alls kyns undarlegar vefsíður, fullyrðingar, bloggfærslur, fréttir, upplýsingar og skoðanir sem eru kannski ekki allra – oftar en ekki út úr kú – en bara forvitninnar vegna og til að gefa öðrum skoðunum tækifæri. En ég vil velja mér stað og stund, ekki láta drita þessu stanslaust og samhengislaust yfir mig.

Alveg eins og fólk má vera sóðar heima hjá sér en ég þarf ekki að láta bjóða mér að það gangi svona um heima hjá mér.

Þannig að ég ætla að losa mig við svokallaða Facebook vini sem hafa ekkert fram að færa en þvætting, heimsku og hatursáróður. Ef ég gleymi einhverjum, endilega verið svo væn að taka af skarið og fjarlægja mig af vinalistanum.

Gjammaravæðingin

Posted: júlí 19, 2018 in Umræða

Einn ókosturinn við net- og bloggvæðingu síðustu ára er eitthvað sem kannski má kalla „gjammaravæðingu“ eða „upphafningu gjammarans“.

Einhverra hluta vegna virðast, til þess að gera fáir, en áberandi, einstaklingar nærast á því að vera stöðugt gjammandi um allt og ekki neitt.

Sumir virðast líta á það sem sitt hlutverk að reyna að koma með vitlausustu og/eða mest óviðkomandi og/eða langsóttustu athugasemdina inn í hverja umræðu.

Aðrir eru í raun stöðugt að upplýsa okkur hin um eigin fáfræði með glórulausum yfirlýsingum sem lágmarksþekking og/eða hugsun hefði nú kæft í fæðingu.

Fólk stofnar meira að segja stjórnmálaflokka utan um samhengislaust gjammið.

Og virtir fræðingar á sínu sviði þurfa endilega að básúna órökstuddar og illa upplýstar skoðanir á nánast hverju sem dúkkar upp í umræðunni.

Það er kannski tvennt sem gæti bætt umræðuna aðeins.

Annars vegar ef fréttamiðlar hættu að líta á hvaða glórulausa skoðun sem „frétt“.

Og hins vegar ef þetta klapplið sem tekur hugsunarlaust undir hvað sem er, væri nú kannski til í að lesa amk. þvættinginn áður en það sendir vel-líkingu, hjarta eða þumalinn-upp.

 

Ég er stundum í vandræðum með að ákveða hverju ég má leyfa mér að hafa gaman af.

Gott dæmi eru frábærar kvikmyndir, tónlist og sjónvarpsþættir frá einstaklingum sem hafa gerst sekir um ósiðlega og / eða glæpsamlega hegðun. Hefur það áhrif á gæði efnisins frá viðkomandi? Nú er ég ekki að tala um hvort ég vilji kaupa efnið og styrkja viðkomandi þannig, gefum okkur að verið sé að sýna sjónvarpsþátt á stöð sem ég er hvort sem er með áskrift að. Get ég leyft mér að njóta efnisins?

Sama gildir um fótbolta.

Ég hef fyrir löngu sætt við mig við að stórkostlegir knattspyrnumenn reiða nú ekki með beinlínis vitið í þverpokum. Og ég er að mestu hættur að pirra mig á heimskulegum og hrokafullum yfirlýsingum.

En þegar þeir lýsa stuðningi við glæpamenn sem stunda mannréttindabrot? Get ég haft gaman af að horfa á tilburði þeirra á knattspyrnuvellinum? Eða má ég leyfa mér að horfa fram hjá einstaklingnum og horfa á leikinn? Að því gefnu að ég sé ekki beinlínis að styrkja viðkomandi með beinum hætti.