Archive for the ‘Trúarbrögð’ Category

Já, trúleysið er betra

Posted: nóvember 19, 2018 in Trú, Trúarbrögð, Umræða
Prestur ríkiskirkjunnar spurði í messu fyrir nokkru og birti eftirfarandi spurningu:

„Erum við betur sett með trúleysið, trúarkenningar annarra landa (sem ég ber mikla virðingu fyrir), þau lönd búa ekki við sama velferðarkerfið og við, sömu menntun og það er ekki tilviljun.“

Mikið skelfilega er þetta hvimleið rökleysa. Og ruglingsleg setning ef út í það er farið.

Jú, „við“ búum við betra velferðarkerfi og menntun en margar aðrar þjóðir, fráleitt að halda að það sé einsleitt, en skoðum samt betur.

Já, við erum betur sett með trúleysið vegna þess að vísindi hafa verið grundvöllurinn a1ð þeirri þróun sem hefur átt sér stað. Vísindin eru bein andstaða trúarinnar, nálgun vísindanna er að gagnrýna, rannsaka og hafa það fyrir satt sem hægt er að sýna fram á.. Trúarbrögðin hafa hluti fyrir satt sem ekki er hægt að sýna fram á, enda byggja þau á „trú“ og getgátum en ekki staðreyndum eða þekkingu. Þannig er sú fáfræði sem hörðustu talsmenn trúarinnar tala fyrir, hvort sem um er að ræða sköpunakenningu eða aðra vitleysu, beinlínis hamlandi fyrir framþróun.

Auðvitað eru flestir talsmenn kirkjunnar hér á Íslandi farnir að tala í undanbrögðum þegar kemur að sköpunarkenningunni, sem betur fer.. en víða í heiminum er kristnin beinlínis fjötur um fót þegar kemur að vísindum og framþróun.

Sama gildir um mannréttindi. Forsvarsmenn trúarbragðanna, þar með talið kristninnar – og þar með talið á Íslandi – hafa barist gegn sjálfsögðum mannréttindum í gegnum tíðina, hvort sem við horfum til samkynhneigðra eða annarra.

Vissulega hafa sjónarmið kirkjunnar, amk. ef við horfum við Norður Evrópu, mildast síðustu árin, þó enn finnist „risaeðlur“ í forystusveit hennar.

En það er einmitt kjarni málsins. Trúin er að aðlaga sig að þróun, talsmenn kirkjunnar eru að draga í land með mestu vitleysuna og bakka út úr mestu fordómunum. Ekki vegna frumkvæðis kirkjunnar, heldur vegna þess að hún er, sem betur fer, „í aftursætinu“ og hefur að mörgu leyti haft rænu á að aðlaga sig þróun – sem er gott í sjálfu sér, en ekki reyna að halda því fram að velferðin sé henni að þakka.

Þar sem velferðarkerfið er kannski að jafnaði hvað mest og menntun og mannréttindi að einhverju leyti lengra komin (án þess að ég vilji taka undir alhæfingar prestins) þar eru trúarbrögðin búin að draga sig í hlé, þar snúast trúarbrögðin að mestu athafnaþjónustu, tyllidagamessur og svo aðstoð við þá sem lenda í erfiðleikum.

Þannig að svarið er afdráttarlaust „já, við erum betur komin með trúleysið“.

Slappur „Guð“

Posted: febrúar 24, 2018 in Trúarbrögð, Umræða

Í kjölfar morðanna í Bandaríkjunum í síðustu viku keppast heittrúaðir kristnir við að birta gamla klisju og nemanda sem spyr guðinn hvers vegna hann hafi ekki komið nemendum til bjargar og guðinn svarar að hann hafi því miður verið útilokaður frá skólum.

Ég veit svo sem alveg að þetta er ómerkilegur áróður og þeir sem dreifa þessu vita alveg betur.

En skoðum aðeins.

„Guðinn“ er almáttugur, en samt getur hann ekki blandað sér í atburði innan veggja skóla vegna þess að ekki má tilbiðja hann þar.

Er „Guðinn“ svo aumur að það eitt að ekki megi tilbiðja hann í skólum þá getur hann ekki aðstoðað þá sem á hann trúa?

„Guðinn“ er ekki bannaður frá heimilum, en einhver dæmi eru nú um ofbeldisverk innan veggja heimilanna.

„Guðinn“ er nú svo ekki einu sinni ekki bannaður í kirkjum í Bandaríkjunum, en samt hefur verið níðst á börnum þar í gegnum tíðina, áratugum ef ekki öldum saman. Og jafnvel eru nú dæmi um skotárásir í kirkjum.

Er þetta virkilega guðinn ykkar?? Ég held / vona ekki. Ég held að þetta sé vanhugsað og frekar ómerkilegt áróðursbragð.

Þannig að svona hafið í huga áður en þið setjið þetta næst inn á Facebook eða blogg eða aðra samfélagsmiðla… þeir sem lesa þetta hugsa ekki, „já, kannski væri nú rétt að leyfa trúboð í skólum“, flestir hugsa „mikið skelfilega er þetta aumkunarverður útúrsnúningur og svakalega er þetta máttlaus og lélegur guð sem þið trúið á – ekki vil ég tilheyra svona trúarbrögðum“.

 

[Gefum okkur að trúfélög væru óháð ríkinu og rekin eins og hver önnur áhugafélög… svona samtal væri eiginlega algjörlega út úr kú]

Ég var að velta fyrir mér hvort það væri ekki fín hugmynd að taka eitthvert áhugafélag um yfirnáttúrulegar verur og láta ríkissjóð um reksturinn, kannski skella nokkrum milljörðum í þetta á ári.. ráða starfsfólk á fantagóðum launum, nokkuð margföldum launum sjúkraliða, lögreglumanna, sálfræðinga o.s.frv… og láta þá fá jarðir til að búa á og leyfa þeim að hirða hlunnindin.

Nei, er það ekki algjör óþarfi? Getur fólk ekki sinnt þessum áhugamálum bara á eigin forsendum… á þetta að hafa eitthvert hlutverk?

Já, já, þau myndu sjá um alls kyns tímamótaathafnir, nafn, manndómsvígslur, hjónavígslur.

OK, og gera þetta ókeypis?

Nei, nei, þeir sem nota þjónustuna greiða auðvitað vel fyrir.

Svona eins og fólk gerir hvort sem er?

Já, já… og svo kannski sjá um að aðstoða fólk sem hefur orðið fyrir áföllum.

Eins og sálfræðingar?

Já, nákvæmlega.

Og eru þeir þá menntaðir sem sálfræðingar?

Nei, ekki beint, en mæta kannski í einn kúrs.

Nú, skil ég ekki, er ekki betra að til þess menntaðir sérfræðingar sjái um svona? 

En þetta eru svo krúttleg félög, þau trúa því að heimurinn hafi verið skapaður af yfirnáttúrulegri veru sem fylgist með okkur og grípi inn í aðstæður hjá okkur ef við biðjum nægilega vel.

Eru einhverjar upplýsingar staðreyndir sem styðja þessar hugmyndir?

Nei, nei, þá þyrfti ekki að byggja á að trúa þessu…

Og hvað, viltu að ríkið reki öll félög sem trúa á yfirnáttúrulegar verur?

Nei, auðvitað ekki, við veljum bara eitt. Það má nota þetta í siðferðilegum tilgangi. Þetta sem ég er með í huga trúir því að yfirnáttúruleg vera hafi skapað heiminn, bara svona rétt si svona á nokkrum dögum fyrir ekki svo löngu síðan og að engin þróun hafi átt sér stað. Veran var víst mjög refsiglöð framan af fann allt í einu upp á því að barna konu með sjálfri sér fyrir tvö þúsund árum, látið drepa sig og rísa svo upp frá dauðum svo hún gæti fyrirgefið fólk það sem það gerði rangt.

OK, ekki veit ég hvað þetta fólk hefur verið að reykja, en þú nefndir siðferðilegan tilgang, kannski það sé einhver flötur.. 

Já, já, meðlimirnir hafa mjög skýrar reglur um öll siðferðileg mál sem eru vel skilgreind í einni bók.

Gott og vel, og eitthvað sem má fara eftir?

Nei, ekki beint, sumir telja sig reyndar taka öllu bókstaflega, en það er svolítið snúið því reglurnar eru talsvert mótsagnakenndar… og þeir sem segjast taka öllu bókstaflega taka nú eiginlega bara því sem þeim sjálfum hentar hverju sinni. Hins vegar er mun geðfelldari hópur sem notar sögurnar og reglurnar sem dæmisögur til að gefa skýr siðferðileg skilaboð.

Já, það er eitthvað, en hvernig er hægt að vita hvernig á að túlka sögurnar?

Jú, það er nú bara miðað við hvað samfélaginu finnst siðferðilega rétt hverju sinni.

En nú er ég alveg að týna þræðinum, hvers vegna þurfum við þá bækurnar og dæmisögurnar? Ef við notum hvort sem er bara það sem þykir rétt?

Hvaða smámunasemi er þetta, eigum við ekki að gera þetta?

Æi, veistu, ég sé bara enga ástæðu til…

„Ástæða“, hvað er það?

Ég velti því fyrir mér hvort kjararáð hafi einhverjar upplýsingar um að tekjur ríkissjóðs vegna jarða sem ríkissjóður tók yfir frá kirkjunni hafi aukist verulega á þessu ári (nú eða kostnaður minnkað)??

Talsmenn kirkjunnar, amk. þeirrar sem er rekin af almannafé, hafa löngum haldið því fram – reyndar út í bláinn, svo því sé haldið til haga – að yfirtaka ríkisins á jörðum, sem kirkjan réði yfir, standi undir launum presta.

Þessi fullyrðing er út í bláinn vegna þess að það getur enginn svarað því hvert verðmæti þessara jarða er, hvaða tekjur ríkissjóður hefur af þessum jörðum eða hvaða kostnað ríkissjóður ber vegna þeirra. Það getur enginn staðfest hvernig kirkjan á að hafa eignast þessar jarðir og það getur enginn sagt hvenær kirkjan á að hafa eignast þessar jarðir. Það getur nefnilega enginn svarað því til hvaða jarðir þetta eru.

Það liggur nefnilega í hlutarins eðli að ef þessar jarðir eiga að standa undir launum presta þá hlýtur það að vera forsenda launahækkunar að jarðirnar skili meiri tekjum.

Það tekur því kannski ekki að vera að fjalla um heimsóknir skólabarna í kirkjur á skólatíma. Þetta var heitt deilumál nokkur síðustu ár, en svo er það smám saman að síast inn að auðvitað á menntun að vera í höndum kennara, sem hafa til þess bæra mennun – en ekki presta, sem samkvæmt starfslýsingu eiga að sinna trúboði.

Þannig er umræðan að mestu að fjara út og flestir sáttir við að halda þessu aðgreindu og færa mennta umhverfið til baka í það horf sem það var áður en kirkjan hóf markaðsókn inn í skólana.

Það dúkka upp stöku pistlar til varnar þessum ósið, nú síðast frá Einari Kárasyni, sem allt of margir eru að dreifa með jákvæðum ummælum.

Innihald pistilsins er hreinn og klár útúrsnúningur… það er lagt að jöfnu að vilja aðgreina fræðslu í skólum frá trúboði, við það að vilja banna börnum að fara í kirkju utan skólatíma. Svo er farið að grauta því saman hvort barn „megi“ koma inn í húsið annars vegar og því hins vegar að sitja undir áróðri og trúboði í þessu sama húsi. Og eftir að þessu grundvallar misskilningur hefur verið lagður, kemur einhver tilgangslaus langloka um verðmæti menningar og sögu – sem er vissulega rétt, en tilgangslaus vegna þess að hún kemur þessu máli nákvæmlega ekki neitt við.

Það er enginn að tala um að banna börnum að fara í kirkju, það er hlutverk foreldra og á að gerast utan skólatíma.

Það er enginn að segja að börn eigi ekki að kynnast sögu, menningu og bókmennum. En það á að gerast á forsendum menntunar og undir leiðsögn kennara.

Það er kannski ekki við öðru að búast en að gripið sé til útúrsnúninga þegar verja þarf vondan málstað. En það fer ekki stofnun vel, sem gefur sig út fyrir að standa vörð um heiðarleika og sannleika, að standa í svona rangfærslum.

Ég náði því aldrei þegar ég var ungur hvað páskaegg höfðu með krossfestingu og upprisu að gera, en var svo sem ekkert mjög gamall þegar ég gerði mér grein fyrir að líkast til ætti þessi siður sér aðrar rætur.

Ég er gjarnan spurður fyrir jólin hvort við trúlausir höldum jól, jafnvel sama fólk spyr mig ár eftir ár og verður alltaf jafn undrandi. Svarið er auðvitað „já“, enda jólin komin til löngu fyrir tíma kristninnar og tengjast ekki trúarbrögðum frekar en hver vill.

Sama kemur gjarnan upp um páska, hvað ég, trúlaus maðurinn, sé að gera með að halda upp á þetta. Páskarnir eiga reyndar eitthvað meiri rætur í trúarbrögðin en jólin, en eru fjarri því að vera takmarkaðir við kristni, án þess að það taki því að rekja þá sögu hér.

Engu að síður, þetta er eins og jólin, almennir frídagar.. sem við notum til að draga andann, hitta fjölskyldu og vini og kannski staldra aðeins við. Hverrar trúar – eða ekki trúar sem við erum.

Og étum yfir okkar af páskaeggjum – án þess velta fyrir okkur hvaðan sá siður kemur.

Ég fór að velta þessu fyrir mér í framhaldi af fréttum um að minnsta kosti einn prestur ætli í framboð til forseta Íslands.

Auðvitað er ekkert tæknilega séð sem kemur í veg fyrir þetta, en er þetta góð hugmynd?

Nú er rétt að taka fram að ég þekki viðkomandi einstakling ekkert en hann fær hin bestu meðmæli, fínn og vandaður maður og hefur, að mér er sagt, sýnt fulla tillitssemi í samskiptum við fólk sem ekki er kristið og forðast að troða siðum upp á þá sem ekki vilja. Sem sagt eins góður prestur og þeir gerast – og mættu aðrir taka hann sér til fyrirmyndar.

En ég kemst ekki fram hjá þessu með trúna.

Þó ekki væri annað en trúarjátningin.

Í henni eru að minnsta kosti tvær fullyrðingar sem stangast á við náttúrulögmálin.

Þannig að annað hvort trúa prestar því að náttúrulögmálin hafi verið brotin fyrir tvö þúsund árum eða svo. Eða þeir fara reglulega með yfirlýsingu sem þeir taka ekki trúanlega.

Ekki segja mér að þetta sé myndlíking eða dæmisaga.. þetta er skýr og klár yfirlýsing.

Og ekki segja mér að yfirlýsingar séu marklausar, það gengur ekki almennilega upp fyrir forseta.