Archive for the ‘Umræða’ Category

Það má segja að breyting á dagskrá Rúv, þar sem ákveðið var að fella niður úrelta dagskrárliði sem hafa litla hlustun, sé ekki stórmál. Auðvitað á Rúv ekki að þjóna einu trúfélagi sérstaklega, en það er önnur saga.

Ég efast um að sú ákvörðun að fella niður dagskrárliði sem fáir hlusta á myndi yfirleitt kalla á nokkur viðbrögð.

En þarnar er atriði tengt kirkjunni.

Það er ótrúlegt að fylgjast með viðbrögðunum.. heiftinni, rangfærslunum og samlíkingunum.

Einn prestur líkti þessu við ofsóknir á hendur kristnum mönnum í Austurlöndum, annar við banni við ástarjátningar svo ég nefni nú tvö dæmi um ruglið.

Vantrú og Siðmennt er kennt um og talað um volduga einstaklinga á þeirra vegum!

Stofnuð var Facebook grúppa sem hleypir bara inn athugasemdum frá þeim sem eru sammála!

En kannski er þetta merki um örvæntingu.

Og kannski er þessi örvænting merki um breytta tíma.

Okurverð á litlum bjór

Posted: ágúst 3, 2014 in Spjall, Umræða
Efnisorð:,

Ég get ekki almennilega skilið verðlagninguna á bjór á börunum hér á landi. Jú, áfengi er almennt óhóflega dýrt hér á landi. Og ég skal viðurkenna að ég hef ekki reynt að reka bar.

Það má vissulega finna bari í stórborgum sem erum með verðið á bjór slagar upp í verðið hér. En almennt er bjór hér tvöfalt (og jafnvel ríflega það) dýrari á bar en erlendis. Áfengisskatturinn skýrir þetta auðvitað að hluta.. en bara að hluta.

En það sem viriklega gengur fram af mér er verðlagningin á litlum bjórum. Bæði er að oft finnst mér fínt að fá bara lítinn bjór og láta þar við sitja. Hitt er að mér finnst í öðrum tilfellum gaman að smakka mismunandi bjóra.

Erlendis er verðið á litlum bjór nokkurn veginn helmingur af verðinu á stórum, jú kannski eitthvað örlítið hærra.

Í gær fór ég á nokkuð skemmtilegan bar þar sem úrvalið var mikið, sérstaklega af krana. Það spillti óneitanlega fyrir að stór bjór kostar þar 1.500 krónur. En gott og vel, mér fannst úrvalið spennandi og ákvað kannski allt í lagi að styrkja staði sem nenna að hafa fyrir því að bjóða upp á fjölbreytt og skemmtilegt úrval. Úrvalið var reyndar það mikið að ég var í vandræðum með að velja og ákvað fá mér tvo litla. Hvað kostaði lítill? Jú, 1.250…

Ég reyndi að skammast út í barþjóninn – þó ég efist nú um að ákveði þetta.Hann svaraði að skýringin væri sú að áfengisskatturinn hér heima væri svo hár. Ég benti honum á að áfengisskatturinn af litlum bjór væri nákvæmlega jafn hár á hvern millilítra í litlum og stórum bjór.

En ég efast nú einhvern veginn samt um að búið verði að lækka verðið á litlum bjór þegar ég kem næst. Ef ég kem aftur.

Ég kaupi helst ekki vörur sem eru merktar „lífrænt ræktaðar“.

Sennilega er þetta smá sérviska – eða mótþróaskeiðið enn á sextugsaldri.

Einhvern veginn finnst mér þetta vera innihaldslaust markaðsátak til að selja mér vörur á óþarflega háu verði.

Upphaflega hugmyndin byggði á að þekkja upprunann, „þekkja bóndann“ og vita þannig hvaðan varan kom og hvernig hún var meðhöndluð. Þetta er auðvitað löngu horfið með lífrænt rækuðum deildum í stórmörkuðunum. Það er einfaldlega engin tenging þarna lengur.

Einhverjir vilja meina að lífrænt ræktaður matur sé betri og hollari, þarna sé minna af eiturefnum og jafnvel fari þetta betur með náttúruna, þeas. ræktarlandið.

Ég hef ekkert séð um að lífrænt ræktað sé betra á bragðið.. enda smekksatriði.

Þá virðist almennur misskilningur að engin eiturefni eða aukaefni séu notuð við ræktun á lífrænt ræktuðum matvælum. Þetta er ekki rétt, en vissulega eru einhverjar takmarkanir á hvaða efni má nota eða í hvaða mæli… en „lífrænt ræktað“ þýðir ekki það sem hugtakið gefur til kynna, þeas. það er vissulega notað eitur og alls kyns aukaefni. Bara í takmörkuðu magni. Og það sem verra er, stundum einfaldlega gömul og léleg efni í stað nýrri og betri efna – nýjar og og betri aðferðir skila oftast meiri framleiðslu og jafnvel með „skárri“ aukaefnum – sem hvort sem er mælast varla.. „snefilmagn“ er held ég rétta hugtakið.

Gott og vel ég er ekki sérfræðingur í þessu. En ég kalla þá eftir betri upplýsingum og betri rökum.

Hvers vegna er í lagi að nota „bara svolítið“ af úreltu skordýraeitri? Væri þá ekki nær að ganga alla leið og hafa ræktunina 100% lífræna? Það yrði reyndar varla hægt að fæða heimsbyggðina.. en það er væntanlega aukaatriði.

Áfengi og Ríkið

Posted: júlí 22, 2014 in Umræða
Efnisorð:,

Ég er enn að furða mig á undarlegum og nánast forneskjulegum skoðunum á því hvort selja megi vín í matvöruverslunum eða ekki.

Ég er væntanlega eitthvað tregur, en ég get ekki mögulega skilið rök – eða rökleysur – sem einkenna umræðuna.

Fyrir mér er þetta frekar einfalt. Áfengi er vara sem er leyfilegt að selja hér á landi án sérstakra kvaða, fyrir utan takmarkanir vegna aldurs sem gildir um margt annað.

Hvers vegna ríkið ætti eitt að reka verslun sem selur þessa vöru er mér algerlega óskiljanlegt. Svo ég tíni nú til nokkur atriði

  1. Aðalatriðið eru að þetta er grundvallaratriði þegar kemur að því hverju ríkið á að vera að vasast í og hverju ekki – það er ekki ríkisins að segja hvenær má selja mér og hvenær ég má kaupa vöru sem er leyfileg að selja á annað borð.
  2. Það er mikill tvískinningur í því að selja tóbak í matvöruverslunum en ekki vín. Vín í hófi þykir hollt og er í fæstum tilfellum ávanabindandi. Ég hef ekki heyrt að tóbak sé talið til hollustu og tóbak er nánast undantekningarlaust ávanabindandi.
  3. Ég sé engin rök fyrir því að þurfa að kaupa eina tegund af matvöru fyrir 18:00 á laugardögum ef til kemur að við fáum gesti á sunnudegi eða okkur skyldi detta í hug á sunnudegi að bjóða í mat. Allt annað er aðgengilegt í næstu búð. Ef ég er ekki svo heppinn að búa á höfuðborgarsvæðinu gæti ég þurft að hugsa fyrir þessu enn fyrr.
  4. Að meðhöndla áfengi eins og stórkostlega verðmæti gerir lítið annað en að gera þetta spennandi og eftirsótt.
  5. Takmarkaður opnunartími og sérstakar verslanir gerir ekki annað en að trufla og tefja fyrir og leggja krók á leið þeirra sem nota áfengi í hófi. Þetta breytir engu fyrir þá sem eru í vandræðum með áfengisneyslu. Ef eitthvað er þá verður þetta til þess að þeir birgja sig upp fyrir lokun.. eiga þannig meira áfengi en annars og drekka jafnvel meira.
  6. Sú hugsun að miða verslun með áfengi við þá sem eiga í vandræðum með neyslu þess gengur ekki upp, hún truflar þá sem ekki eiga í vandræðum en hjálpar þeim sem eiga í erfiðleikum í rauninni ekkert. Með sömu rökum mætti beita takmörkunum á sölu annarra vörutegunda – og ætti í raun miklu frekar við um aðrar vörur en áfengi.
  7. Ein rökin eru þau að vöruúrval sé betra í ríkisrekinni verslun en í einkareknum. Mér finnast þau rök fráleit og þarf ekki að horfa mjög langt aftur til hafta í verslun til að sjá að þau standast ekki. Enda ættu þeir sem telja þetta góð og gild rök að einbeita sér að ríkið yfirtaki rekstur og hefji einkasölu á mikilvægari vörum en áfengi. Vissulega yrði vöruúrval mismunandi eftir stöðum, en ef sú verður raunin að einkarekstur standi ekki undir betra vöruúrvali en ríkisrekstur þá er um leið verið að halda því fram að reksturinn sé niðurgreiddur. Ef það er tilfellið fæ ég ekki séð hvers vegna ríkið ætti að niðurgreiða rekstur á verslun með áfengi en ekki öðrum vörum. Þá gengur ekki upp að halda því fram að vöruúrval á áfengi sé betra hér en annars staðar. Við sjáum til þess að gera fáar vörutegundir af þeim sem framleiddar eru. Ef ekki væri meira framboð annars staðar þá væri engin grundvöllur fyrir framleiðslunni.
  8. Þá er ákveðin mótsögn í rökum þeirra sem telja bæði að hlutirnir séu í fínu lagi eins og þeir eru, vöruúrval og þjónustu séu eins og best verður á kosið – á sama tíma og þeir telja rétt að takmarka neyslu annarra með því að takmarka opnunartíma og framboð – þessir sem þykjast þess umkomnir að segja okkur hinum hvað okkur sé fyrir bestu. Væri þá ekki nær að þeir fögnuðu minna framboði?
  9. Svo er kannski ágætt að hafa í huga að á Íslandi er mjög sérstakt fyrirkomulag á sölu áfengis, muni ég rétt er þetta nánast óþekkt nema í Svíþjóð. Er einhver í alvöru að halda því fram að vínmenning okkar sé til þeirra fyrirmyndar og eftirbreytni að við getum ekkert lært af öðrum þjóðum – og þeim væri nær að taka upp ríkisrekna einkasölu á borðvínum?

Facebook þumalputtareglur

Posted: júlí 16, 2014 in Umræða
Efnisorð:

Facebook getur verið alveg ágætis fyrirbæri, þeas. ef maður nýtir kostina og forðast gallana – kannski sérstaklega tilhneigingu Facebook til að vilja verða nýtt internet. Facebook getur nefnilega fljótt orðið fáránlega stór tímaþjófur. Mér finnst fínt að fá fréttir að vinum, kunningjum, ættingjum og jafnvel gömlum nágrönnum og skólafélögum sem ég umgengst ekki daglega. Þá þigg ég með þökkum að fá að vita af viðburðum sem margir færu annars fram hjá mér. Ég hef ekki nokkrar áhyggjur af „persónuverndarmálum“, ég set ekkert þarna sem hvers sem er má ekki vita.. geri þar fyrir utan ekki ráð fyrir að nokkur maður hafi áhuga. En ég hef tamið mér nokkrar „þumalputtareglur, það er að segja atriði sem ég geri (nánast) aldrei:

  • ég spila aldrei leiki, aldrei
  • ég tek aldrei þátt í „hver/hvernig ert þú…“ prófum
  • mér líkar aldrei við þessa ofur hallærislegu sjálfshjálpartexta sem virðast vera í tísku
  • ég forðast leturskreytta texta, þeas. texta sem búið er að setja upp sem mynd með skræpóttu letri og/eða myndskreytingu sem bætir engu við innihaldið
  • mér finnst (orðið) óþarfi að tilkynna sérstaklega að mér líki við að einhver skipti um „prófíl“ mynd
  • ég svara að ég komist ekki á viðburð ef ég kemst ekki eða hef ekki áhuga, án þess að eyða tíma í að afsaka mig eða skýra hvers vegna, ég kann samt ágætlega við að fá fréttir af sem flestum viðburðum
  • já, og – mjög mikilvægt – ég merki aldrei að mér líki vel við stöðu uppfærslur þar sem viðkomandi skrifar um sjálfan sig í þriðju persónu
  • ég nenni ekki lengur að segja að mér líki við breyttar prófíl myndir, ekki nema kannski viðkomandi hafi sett betri andlitsmynd af sér, þessi árátta að setja nýja prófíl mynd fyrir hvern viðburð er frekar hallærisleg
  • ég skoða aldrei myndskeið sem eru kynnt eitthvað á þá leið að ég trúi ekki hvað gerist næst eða að ég verði að sjá hvað gerist
  • ég tek aldrei þátt í umræðum þar sem einhver setur inn texta og endar á „Ræðið“.. mér finnst þetta eitthvað svo yfirlætislegt eða eins og viðkomandi sé að skipa fyrir
  • ég hef ekki grun um hvað „poke“ er eða hvaða tilgangi það þjónar og læt sem vind um augun þjóta

Það er kannski ekki rétt að alhæfa en mér finnast „varnir“ fyrrum stjórnenda föllnu bankanna einkennast af hreinum og klárum rökleysum. Einhver myndi kalla þetta þrálátt og þreytandi væl, ég er reyndar of kurteis til þess.

Oft heyrist eitthvað á þá leið að gagnanna gegn þeim hafi verið aflað á óleyfilegan hátt. Gott og vel, það getur gert það að verkum, ef rétt er, að þeir sleppi, réttilega, við dóm. Það segir mér hins vegar ekki að þeir hafi ekki gert neitt rangt, þvert á móti staðfestir þetta fyrir mér að þeir hafið einmitt gerst sekir um það sem verið er að saka þá um en fundið leið til að sleppa við refsingu.

Hin bylgjan af „málsvörnum“ er eitthvað á þá leið að ekki sé verið að sækja starfsmenn og stjórnendur bankafyrirtækja til saka í öðrum löndum.

Þetta eru rakalaus þvættingur á mörgum hæðum.

Fyrir það fyrsta þá er nú einmitt verið að sækja forsvarsmenn fjármálafyrirtækja til saka – og dæma – „í öðrum löndum“.

Í öðru lagi þá gætu lög og reglur og umhverfi verið öðru vísi hér en „í öðrum löndum“ – ég þekki svo sem ekki nákvæmlega, mögulega er þetta svipað í Evrópu og hér.

En jafnvel þó fyrri tveir liðir eigi ekki við, þá er einfaldlega ekkert sem segir að framferði bankamanna í öðrum löndum hafi verið eins og hér á landi. Jafnvel þó bankamenn „annarra landa“ hafi haldið sig innan ramma laganna og ekki gerst brotlegir þá er ekkert sem segir að allir íslenskir bankamenn að hafa frítt spil til að brjóta lög hér á landi. Ættu þeir að mega brjóta lög bara vegna þess að þeir vinna í banka?

Ég veit ekki hvort þeir eru sekir eða saklausir í einstaka málum. Hef í fæstum tilfellum einfaldlega skoðað nægilega vel.

En þetta eru skelfilegar rökleysur.

En hver borgar?

Posted: maí 18, 2014 in Stjórnmál, Umræða

Stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar hafa bókstaflega verið alveg gáttaðir á að fá ekki almennan stuðning við svokallað skuldaleiðréttingarfrumvarp.

Það ætti svo sem að vera augljóst eftir að búið er að benda á marga galla, jafnvel þingmenn stjórnarflokkanna hafa komið fram með vel rökstudda og málefnalega gagnrýni.

Hitt er að það er gjarnan talað eins og það að fólk fái skattaafslátt til að auka séreignarsparnað til að greiða niður lán, sem aftur þá auðvitað ekki sparnaður, heldur niðurgreiðsla á skuld. Það getur komið sér jafn vel fyrir viðkomandi, en köllum hlutina réttum nöfnum, þetta er ekki „sparnaður“ þetta er lækkun skulda.

En það sem mér finnst einkenna umræðuna er að þessi skattaafsláttur vaxi á trjánum, sé gripinn úr lausu lofti – þarna verði peningar til úr engu og allir geti verið glaðir og sáttir.

Það er nefnilega þannig að þegar gefinn er skattaafsláttur, þá verður ríkið af tekjum. Þessum tekjumissi þarf að mæta, annað hvort með niðurskurði í þjónustu eða með auknum sköttum annars staðar. Það er sem sagt alltaf einhver sem greiðir fyrir.. ýmist með því að fá skerta þjónustu eða með hærri sköttum annars staðar.

Þannig að ég spyr.. hver borgar?

Það er kannski ekki rétt að alhæfa um þekkingarleit forfeðra okkar. Og ekki ætla ég að gera lítið úr því að í flestum heimshornum hafi þekkingar verið leitað eftir bestu samvisku.. að minnsta kosti virðist að öðru hverju hafi þetta verið reynt.

En nú einverjum árþúsundum seinna vitum við eitt og annað sem forfeðurnir vissu ekki. Aðferðir vísindanna hafa í raun skilað ótrúlegum framförum. Í dag þekkjum við til að mynda rafmagn, pensilín, vitum að jörðin er ekki flöt og ekki fer á milli mála að þyngdaraflið er raunverulegt.

Þannig höfum við í ljósi betri þekkingar skipt út hugmyndum forfeðranna, ekki af vanvirðingu við þeirra tilraunir til að afla þekkingar, heldur af því að við vitum einfaldlega betur og höfum meiri upplýsingar en þeir gátu mögulega sótt.

En svo er stór hópur sem þrátt fyrir allt heldur í hugmyndir forfeðranna þegar kemur að því hvernig heimurinn varð til, hefur enn fyrir satt að meyfæðingar séu mögulegar og telur satt og rétt að einn eða fleiri einstaklingar hafi risið upp frá dauðum eftir nokkra daga í gröfinni. Allt þetta á að hafa verið í einhverju undarlegu „plotti“ yfirnáttúrulegrar veru sem engar upplýsingar finnast um að sé yfirleitt til. Og allt þetta byggir á „fabúleringum“ forfeðra með nánast enga þekkingu á heiminum og sögusögnum sem gengu á milli manna í fleiri mannsaldra án þess að nokkuð væri fært til bókar.

Er ekki kominn tími til að pakka þessum hugmyndum niður og setja þar sem þær eiga heima?

Ég hef aðeins tekið þátt í umræðunni um hvort það hafi verið réttlætanlegt af Akureyrarbæ að segja Snorra kannski-í-Betel upp – aðallega í framhaldi af spurningum Evu Hauksdóttur.

Ég er enn á því að það eigi að skoða hvert tilfelli fyrir sig og að ekki sé hægt að bjóða börnum upp á að þurfa að sitja tíma í kennslu hjá einstakingi sem boðar áróður gegn fólk eftir kynhneigð.

En…

Kannski er önnur nálgun betri en að segja svona fólki upp.

Væri ekki betra ráð þegar svona mál koma upp að taka frá eina viku gegn fordómum, hatursáróðri og kjaftæði? Í þessu tilfelli mætti taka heilan dag í að skýra fyrir nemendum að kynhneigð sé ekki tilefni fordóma.

Með þessu stæði viðkomandi kennari uppi sem tvöfaldur í roðinu, illa upplýstur kjáni sem enginn þarf að taka alvarlega.

Í stað þess að vera píslarvottur og fá sem slíkur athygli og samúð.

Ég hélt að hlutverk stjórnmálaflokka væri, svona að einhverju leyti, að halda uppi umræðu og hafa skoðanir – jafnvel koma svo hlutum í verk.

Nú sé ég að fyrrum ráðamaður hjá stórum stjórnmálaflokki kvartar yfir því að skoðanir trufli andrúmsloftið innan flokksins og að það sé þess vegna ekki nægilega gott.

Þetta skýrir kannski hvers vegna ég hef aldrei átt heima í stjórnmálaflokki.

Svona getur maður verið vitlaus.