Archive for the ‘Stjórnmál’ Category

Kökur og kúlur sem skipta engu máli

Posted: október 6, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Sagan af viðbrögðum Maríu Antoinette við því þegar Parísarbúar kröfðust þess að fá brauð, „let-them-eat-cake“… er víst ekki alveg nákvæmlega sannleikanum samkvæmt upp á punkt, í það minnsta hefur hún varla sagt þetta á ensku.

En punkturinn með sögunni var hvers víðsfjarri fólkið sem stjórnaði landinu var frá hinum almenna borgara.

Þetta rifjast upp í samhengi við að forsætisráðherra talaði um að hann hefði selt eitthvað sem skipti engu máli í Sjóði 9 hjá Glitni rétt fyrir hrun. Þetta reyndust svo vera tugir milljóna, um 50 á síðasta degi og (ef ég skil rétt aðrar 70 eitthvað þar á undan).

Einhvern veginn fær kakan sem hann bauð upp á fyrir síðustu kosningar nýja merkingu.

Hnignun þekkingar

Posted: ágúst 13, 2017 in Spjall, Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Samsæriskenningar eru auðvitað eldgamlar og stöku sinnum hefur meira að segja verið fótur fyrir þeim. En þessi öld hefur að einhverju leyti litast af uppgangi samsæriskenninganna. Ellefti-september bauð auðvitað upp á alls kyns umræður og vangaveltur. Í kjölfarið var eins og margir ánetjuðust samsæriskenningunum… alls staðar voru samsæri, jafnvel þeir sem upphaflega voru fórnarlömb samsæranna voru nú hluti af þeim, þeir sem ruddu brautina (ef svo má að orði komast) voru hluti af einhverju samsæri. Það voru samsæri komin í hvert horn. Hlýnun jarðar var samsæri, að jörðin væri hnöttótt var samsæri, þoturákir á himni voru samsæri, CIA yfirtók heila fólks, Clinton (og ef ekki allur demókrataflokkur Bandaríkjanna) var kominn í barnavændi á pizzustað :), gott ef sami flokkur var ekki farinn að standa að því að láta myrða fólk, erfðabreytt matvæli voru (auðvitað) eitt stórt samsæri, bólusetningar að sjálfsögðu ekkert annað en samsæri – og ef annað var ekki boði þá voru einhverjir tónlistarmenn annað hvort þátttakendur í samsæri eða fórnarlömb [eins og hverjum sé ekki sama].

Þörfin fyrir næsta „fix“ af samsæri var nánast orðin óbærileg og allt var samþykkt möglunarlaust.

Ég er ekki frá því að þetta sé grunnurinn að ákveðinni heimskun kjósenda og þar af leiðandi upphafið að ákveðinni hnignun sem við erum rétt að fá forsmekkinn af.

Brexit og Trump eru fínasta dæmi um þetta. Ekki svo að skilja að þessar kosningar hafi beinlínis flotið á samsærum. En þeir sem unnu keyrðu á rangfærslum og lygum og fönguðu atkvæða þeirra fáfróðu og auðtrúa.

Þannig virðist dómgreind almennings hefur farið aftur, fólk samþykkir fullyrðingar ef þær eru settar fram í dramatískum YouTube myndböndum, „Photoshoppaðar“ myndir eru góðar og gildar, jafnvel hreinar og klárar lygar, hvers kyns dylgjur eru teknar sem staðreyndir, tíst eru staðreyndir, einföld mistök sannanir um yfirgripsmikil samráð, langsóttar tengingar eru endanlegar sannanir, óljósar getgátur góðar og gildar og fullyrðingar á bloggsíðum nefndar til sögunnar sem rök.

Efasemdir, leit að mótrökum, athugun á sannleiksgildi, einföld rökhugsun er látið liggja á milli hluta.

Þessi grunnur fáfræði og trúgirni eru nefnilega það sem hefur kostað okkur að fáfræðin hefur sigrað.

Og ég er smeykur um að þetta eigi eftir að versna.

Forsetalingurinn

Posted: júlí 25, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Ég held að ég viti hvernig einfaldast er að koma Trump frá..

Ef við skoðum aðeins ferilinn, þá eyddi hann óhemju orku í að búa til ímynd af sér sem öflugum og hörðum viðskiptamanni með því að gera einhverja „raunveruleika“ sjónvarpsþætti um sjálfan sig. Þetta virðist nú hafa verið ansi brengluð mynd af kjaftagleiðri en getulausri rolu sem spilaði rassinn úr buxunum með arfinn frá pabba.

Fyrstu mánuðir forsetatíðar hans einkennast af allt of lítilli athygli á tilskipanir, rasískar, heimskulegar, hættulegar heilsu, ívilnanir til þeirri ofurríku, skipun fábjána í lykilstöður, takmörkun á vísindarannsóknum, viðskipti við þá sem stunda gróf mannréttindabrot…

Að sama skapi virðist athyglin beinast að innihaldslausum kjaftagangi, stórkarlalegum yfirlýsingum, svívirðingum, yfirkeyrðum athugasemdum, sjálfsvorkunn, myndbrotum þar sem hann gerir sig að fífli, hver vill halda í höndina á honum (og hver ekki) og hvernig honum er heilsað.

Ég held nefnilega að mögulega hafi hann engan sérstakan áhuga á völdum og ég held að hann hafi ekki nokkurn minnsta áhuga á að Ameríka verði aftur „stórkostleg“ – veit reyndar ekki hvort hann tekur El Salvador, Síle og Kanada í þær pælingar.

Ég held að hann sé athyglissjúkur, forsetatíðin sé yfirkeyrður raunveruleikaþáttur og um leið og fólk missir áhugann þá hypjar hann sig burtu..

(ætli það sé ekki nauðsynlegt að gera enska útgáfu af þessari færslu?)

Einföld ákvörðun um flóttafólk

Posted: júlí 17, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Stundum dett ég inn í umræður um hvernig við eigum að taka á móti flóttafólki.

Svarið er einfalt.

Ég vil taka á móti flóttafólki eins og ég vonast til að yrði tekið á móti mér ef ég þyrfti að leita hælis annars staðar.. hvort sem væri vegna náttúruhamfara, stríðsátaka eða annarra ástæða.

Burtséð frá því að reynslan hefur sýnt að innflytjendur leggja til lengri tíma mikið til samfélagsins og eru víðsfjarri því að vera byrði á öðrum, jú, örugglega misjafnt eftir einstaklingum og væntanlega má fá mismunandi niðurstöður með því að taka nægilega stutt tímabil. En þetta snýst ekki um peninga.

Einhverra hluta vegna hafa þessar umræður dúkkað upp á Facebook og margir sem vilja meina að við höfum ekki efni á að taka á móti flóttafólki..

„Innflytjendavandinn“

Posted: júní 26, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Það heyrist oft hjá þeim sem styðja (eða daðra við) aðgerðir sem beinast gegn innflytjendum að það þurfi að ræða þetta „vandamál“. Þessu fylgir gjarnan eitthvert röfl um að það megi nú ræða málið og fólk megi nú hafa skoðanir. En ef einhver vogar sér að hafa aðra skoðun eða vill ræða málið, þá má viðkomandi hvorki ræða málið né hafa skoðanir… og er allt í einu er í lagi að „banna“ öðrum að hafa skoðanir.

En, í alvöru, skilgreinið þá þetta „vandamál“!

Eru „innflytjendur“ sekir um fleiri glæpi en aðrir, væntanlega „innfæddir“? Alvarlegri glæpi?

Leggja „innflytjendur“ minna til samfélagsins en aðrir?

Eru „innflytjendur“ meiri byrði á samfélaginu en aðrir?

Og áður en þið byrjið, skilgreinið kannski fyrst hvað þið eigið við með „innflytjendur“? Eru það ferðamenn? Fólk sem hefur flutt til landsins og unnið árum / áratugum saman? Afkomendur þeirra? Fólk sem hefur gengið í hjónaband með „ekki-innflytjanda“? Eingöngu fólk sem hefur flust frá ákveðnum löndum? Eingöngu fólk sem tilheyrir ákveðnum trúfélögum?

Eða er „innflytjendavandinn“ bara vandamál vegna þess að svo margir tala um „innflytjendavanda“?

Og gerið þetta almennilega takk fyrir! Ekki koma með stök dæmi, sögur, kjaftasögur eða tilfallandi fréttir. Komið með staðfesta tölfræði. Vísið í ritrýndar rannsóknir. Annars er þetta tal jafn marklaust og samræsiskenningarnar sem grassera á vefnum. Og jafn hlægilegt (nei, grátlegt).

Loftslagsvfefe Trumps

Posted: júní 3, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Nokkur atriði sem ég hef tekið eftir varðandi yfirlýsingu Trumps um að draga Bandaríkin út úr Parísarsamkomulaginu.

  • Hann afneitar ekki hlýnun og að hægt sé að hafa áhrif á hana. Hann aftekur heldur ekki alfarið að fylgja ákvæðum samningsins, hann virðist eingöngu hugsa um hvernig skipta eigi kostnaðinum og að samningurinn eigi að kosta Bandaríkjamenn minna en gert er ráð fyrir.
  • Þær ákvarðanir sem hann tekur núna geta fyrst tekið gildi eftir þrjú og hálft ár, merkilegt nokk, á svipuðum tíma og Bandaríkjamenn kjósa aftur til forseta. Þannig að það má segja að þetta sé ómerkileg sýndarmennska.
  • Hann virðist halda að það sé til eitthvað sem heitir „hrein kol“ („clean coal“) og sé nothæfur orkugjafi.
  • Mörg ríki og borgir í Bandaríkjunum ætla að hunsa ákvarðanir hans í þessu (eins og svo mörgu öðru).
  • Hann virðist halda að að Parísarsamkomulagið sé eingöngu gert fyrir Parísarbúa.

Bankar [óvinsælar skoðanir #419]

Posted: apríl 6, 2017 in Stjórnmál, Umræða

Ólíkt mörgum skoðanasystkinum að flestu leyti þá finnst mér fráleitt að ríkið sé að eiga og reka banka.. eins og svo marga aðra þætti í atvinnurekstri sem engin sérstök ástæða er til að séu á hendi ríkissjóðs.

Ef hugmyndin er að ríkið reki banka, þá þarf bara einn banka og búið.. en ég er engan veginn sannfærður um að það skili góðu bankakerfi.

Ef ríkið vill sækja tekjur í starfsemi banka, þá er eðlilegast að gera það gegnum skattkerfið (og þá á ég við „skattkerfi“ í víðum skilningi).

Ef ríkissjóður á svo aftur að ábyrgjast starfsemi banka að einhverju leyti þá er auðvitað sjálfsagt að ríkið setji stífar reglur um þá starfsemi og sinni nákvæmu eftirliti.. sem viðkomandi bankar greiða fyrir. Þær reglur geta verið víðtækar og þess vegna mjög takmarkandi og/eða hamlandi.. en þær þurfa að vera almennar og þær þurfa að vera skýrar. Sama gildir um hverjir mega eiga og reka banka, almennar reglur, skýrar og gilda jafnt fyrir alla.

Að þessum reglum settum, þá ætti í sjálfu sér hver sem vill að fá að eiga og reka banka – að því gefnu að sá aðili gangist undir reglur og uppfylli almennar kröfur um eigendur (ef einhverjar eru) og kröfur um eignarhlut (ef einhverjar eru).

Og ef ríkið ætlar að selja banka, þá ætti það einfaldlega að vera sá sem býður hæst sem fær að kaupa – í gagnsæu og opnu ferli. Enda uppfylli kaupandi almennu reglurnar sem settar eru fyrirfram og sé tilbúinn að gangast undir lög og reglur við rekstur. (Ekki misskilja, ekkert réttlætir að kaupendur svíki, ljúgi og/eða blekki í þeim viðskiptum).

Neytendum er svo frjálst að velja sér viðskiptabanka. Ef eigendur einhvers bankans eru vandamál.. þá er bara að skipta við annan. Ef fólk vill „samfélagsbanka“ [ég er ekki alveg viss hvað það táknar nákvæmlega] þá er bara að koma honum þannig bankann á fætur.

Fyrir minn smekk þá skipta þjónusta og kjör mestu máli.. hver á bankann og nýtur hagnaðar (þegar vel gengur) er minna mál. Ég væri, til að mynda, ekki til í að versla við banka sem svínaði illa á mér bara vegna þess að mér líkaði betur við eigendur hans.. jafnvel ekki þó að eigandinn sé ríkissjóður.

Lækkun vaxta gegn þenslu?

Posted: mars 21, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Ég er ekki hagfræðimenntaður – en áskil mér nú samt rétt til að spyrja „heimskulegra spurninga“ um hagfræði.

Ég heyri gjarnan þær skýringar að ekki gangi að lækka vexti vegna þess að það myndi þýði aukna þenslu – með alveg skelfilegum afleiðingum.

Jú, jú, ég get alveg skilið að lægri vextir kalli á aukna eftirspurn eftir lánsfé.

En hvað með hina hliðina?

Þýða lægri vextir ekki minna framboð?

Getur ekki verið að lægri vextir séu nákvæmlega það sem til þarf til að sporna við þenslu – svona að því gefnu að það sé æskilegt markmið, það er amk. alltaf notað sem rök fyrir háum vöxtum að lækkun þeirra myndi auka þenslu.

Mér sýnist amk. að hagkerfi ríkja með lága vexti séu ekki beinlínis að springa vegna þenslu.

Stundum þarf einhver að spyrja eins og bjáni.. Seðlabanki?

Mýta og ekki mýta, spurningar…

Posted: mars 11, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Greinin Mýtan um skaðleysi frjálsrar sölu áfengis er á „upplyst.org“. Ég ætlaði að senda inn nokkrar spurningar, en þetta varð eiginlega full langt.

Smá inngangur samt.

Svo það fari ekkert á milli mála þá ber ég mikla virðingu fyrir greinarhöfundi og er sannfærður um að hann tekur spurningunum vel, getur kannski leiðrétt mig að einhverju (nú eða öllu) leyti eða svarað mér.. eða ef ekki, þá er ég viss um að hann tekur mark á þeim punktum sem ég nefni.

Þá er líka rétt að taka fram að ég mjög ánægður með síðuna „upplyst.org“, það er alveg til fyrirmyndar að halda úti síðu með gagnrýna hugsun að leiðarljósi og þar sem leitast er við að hafa réttar upplýsingar aðgengilegar.

En einmitt með gagnrýna hugsun að leiðarljósi langar mig að velta upp nokkrum spurningum.

Smá útúrdúr. Það er rétt að taka fram að ég styð núverandi frumvarp og myndi styðja þó allar upplýsingar og fullyrðingar í greininni væru réttar.. en það er önnur saga og önnur umræða.

Þá er líka rétt að hafa á hreinu að mér finnst þetta ekkert stórmál til eða frá og skiptir mig ekki miklu.

Ég hef hins vegar mikinn áhuga á upplýstri umræðu og að rétt sé farið með gögn og tölur. Ekki gef ég mig út fyrir að vera sérfræðing á heilbrigðissviði, en ég þykist hafa þokkalega reynslu af því að greina gögn og tölur.

Algengasta villan við meðferð upplýsinga er að gefa sér að tölfræðileg fylgni þýði orsakasamhengi. Auðvitað getur fylgni bent til þess en oft kemur upp í hugann dæmisagan um borgarstjórann sem vildi banna sölu á rjómaís til að minnka dauðsföll af völdum drukknunar! Það þarf nefnilega að skoða hvað er á bak við tölurnar og sérstaklega þarf að varast að draga ályktanir út frá meðaltölum, það þarf að skoða undantekningarnar og frávik. Undantekningar geta átt sér sínar eðlilegu skýringar, en þær eru einmitt oft vísbending um annað og / eða flóknara orsakasamhengi en virðist þegar skautað er yfir gögnin.

Ég hef ekki skoðað öll skjöl og skýrslur sem eru í boði enda talsvert mikið í boði [og þetta er ekki aðalatriðið], en ég skoðaði gagnagrunn WHO, WHO Data Repository, fyrir nokkru og staldraði við..

Þannig, svo ég komi mér að efninu, þá eru hér nokkrar spurningar:

  1. Áfengisneysla jókst vissulega hér á landi í kjölfar þess að bjórinn var leyfður, en dróst svo saman og var orðin minni en áður en bjórinn var leyfður (án þess að hann væri bannaður aftur) og jókst svo aftur (án þess að vörutegundum væri fjölgað) – getur hugsast að fleiri þættir en það að leyfa bjór hafi áhrif á heildarneyslu?
  2. Einhverjar helstu áhyggjur andstæðinga bjórsins var að unglingadrykkja myndi aukast, hún hefur hins vegar dregist saman (amk. svo langt sem ég veit, en mögulega eru tölur þarna ekki óyggjandi) – getur verið að aðrir þættir eins og fræðsla og forvarnir hafi mun meiri áhrif?
  3. Áfengisneysla jókst jafnt og þétt eftir aldamót, en dróst saman eftir hrun og hefur aukist aftur.. getur verið að almennt efnahagsástand skipti mestu?
  4. Áfengisneysla virðist haldast nokkuð vel í hendur við almenn kjör og nokkur fylgni virðist vera á milli bíla, sjónvarpstækja (flatskjáa) og áfengisneyslu – getur verið að sameiginleg orsök sé meiri eftirspurn vegna betri kjara?
  5. Getur hugsast að útsölustaðir, sérstaklega í formi veitingastaða, séu til að mynda háðir eftirspurn (betri lífsskjör, fjölgun ferðamanna), ekki löggjöf eða ákvörðunum ríkisins?
  6. Skaðsemi (hlutfallsleg dauðsföll) sem rakin er til áfengisneyslu er minni á Ítalíu (1,6) en á Íslandi (2,1) þrátt fyrir að áfengi sé selt í matvöruverslunum – getur verið að aðgengi að áfengi og skaðsemi haldist bara ekkert endilega í hendur?
  7. Ef við skoðum sömu greiningu á skaðsemi þá eru tölurnar eiginlega út og suður, til dæmis má benda á skaðsemi í Bretlandi (3,4) en í Sloveníu (7,9) þrátt fyrir að neysla sé eins – er mögulegt að aðrir þættir en heildarneysla skipti máli?
  8. Áfengisneysla á Möltu er minni (5,4l) en í Finnlandi, (12,5l), þrátt fyrir að (amk. eftir því sem ég best veit) vín sé selt í matvöruverslunum á Möltu en aðeins í ríkisreknum verslunum í Finnlandi – getur verið að það sé einfaldlega ekki einhlítt samhengi á milli fyrirkomulags áfengissölu og áfengisneyslu og málið miklu flóknara?
  9. Það birtast oft rannsóknir sem benda til að hóflega neysla áfengis vinni gegn margs konar sjúkdómum, ég játa að ég þekki ekki hversu vandaðar þær rannsóknir eru – en getur hugsast að þrátt fyrir ákveðna skaðsemi af völdum óhóflegrar drykkju þá séu aðrir kostir sem vega þungt á móti? Ef rétt er, er varlegt að horfa eingöngu á neikvæðu hliðarnar?

Lýðheilsa, plúsar og mínusar

Posted: mars 4, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Það er mikið rætt um áfengi og lýðheilsu þessa dagana. Sumt stenst líkast til skoðun, annað er vægast sagt vafasamt og ansi finnst mér mikið um einfaldanir á (að því er virðist) flóknu samspili. Og ekki er ég sammála þeim ályktunum sem flestir virðast draga um orsakir og afleiðingar.

Margir telja víst að lýðheilsu hraki umtalsvert ef minni háttar breyting verður á fyrirkomulagi á sölu á áfengi. Skorpulifur er eitt dæmið sem er gjarnan tekið og líkast til er fylgni á milli dagdrykkju og hennar. Ekki veit ég hvort heildarneyslan hefur áhrif og ekki get ég sagt að ég sé sannfærður um að þær breytingar sem eru til umræðu leiði beint til aukinnar dagdrykkju.

Látum það aðeins liggja á milli hluta, því..

Hvað með aðra heilsuþætti? Nú þykist ég hafa séð ansi margar rannsóknir sem benda til að hófleg neysla áfengis vinni gegn mörgum sjúkdómum, gott ef ekki hjartasjúkdómum, jafnvel krabbameini, kannski ekki skalla [enda ekki sjúkdómur]. Svo er „hófleg neysla“ áfengis eitthvað sem ekki er vel skilgreint, amk. ekki enn.

Þannig að hvers vegna eru lýðheilsufræðingar að einblína á neikvæðu þættina, sem virðast jafnvel takmarkaðir við eitt neyslumynstur áfengis, en hunsa um leið alla mögulega jákvæða þætti?

PS. já, nei, ég veit ekki hvað þetta kallast, þeas. að halda áfram að röfla um eitthver smáatriði sem skipta mig litlu, bara vegna þess að umræðan fer í skapið á mér – en það hlýtur að vera til eitthvert læknisfræðilegt heiti.

Older Entries
Newer Entries