Archive for the ‘Umræða’ Category

1908 eða 2008

Posted: desember 7, 2012 in Umræða

Nokkuð hefur verið gagnrýnt á undanförnum árum það fyrirkomulag sem er í gildandi lögum að konur skuli ekki hafa kosningarétt. Fram kom í yfirlýsingu frá Jafnréttisstofu 1. desember 1908 að það væri tæpast í samræmi við jafnréttislög og bann þeirra við mismunun á grundvelli kyns að kyn ráði því alfarið hvort einstaklingur hafi kosningarétt. Einnig taldi Jafnréttisstofa að ekki væri að sjá að það fælust í því neinir hagsmunir, hvorki fyrir konur né aðra, að konur hafi ekki kosningarétt. Nefndin ræddi þessi álitamál en sambærileg sjónarmið komu fram hjá nokkrum umsagnaraðilum. Jafnframt töldu einstakir umsagnaraðilar að betur færi á því að konur hafi kosningarétt því að annars væri verið að grafa undan getu þeirra til að taka sjálfstæða ákvörðun. Meiri hlutinn hefur fullan skilning á slíkum sjónarmiðum og telur rétt að haldið sé áfram að skoða þessi álitaefni. Meiri hlutinn telur hins vegar öðru fremur mikilvægt að tiltöluleg sátt sé um þau viðkvæmu mál sem hér um ræðir og leggur því ekki til breytingar í þessa veru að svo stöddu.

Svo þarf bara að skipta út kosningarétti kvenna fyrir (sjálfvirka) skráningu barns í trúfélag til að sjá að við erum kannski ekkert svo langt komin í sjálfsögðum mannréttindum.

Að skrá hvítvoðunga í félög

Posted: desember 6, 2012 in Umræða

Meirihluti allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis tekur undir sjónarmið Jafnréttisstofu að það sé samræmist ekki jafnréttislögum að skrá nýfædd börn í trúfélög.

Eins tekur nefndin fullt mark á þeirri skoðun umsagnaraðila að ekki sé rétt að skrá börn í trúfélög og að engir hagsmunir séu í því að skrá barn í trúfélag. Það eru sem sagt engin rök fyrir því að skrá börn í trúfélög. Ekkert sem mælir með því, en margt sem mælir á móti.

Samt skrifar meirihluti nefndarmanna undir það álit að ekki sé rétt að breyta þessu að sinni.

Þarna eru meira að segja þingmenn sem ég hef haft talsvert álit á, geta tekið rökum og gefi engan afslátt af mannréttindum.

Endalaus frétt

Posted: desember 6, 2012 in Umræða
Efnisorð:,

Ég var að hlusta á tíufréttir RÚV áðan. Þar var fyrsta frétt um áberandi dómsmál. Sagt var að vitni hefði mætt í dag sem ekki mætti í gær (eða fyrradag) og farið út í hvaða skýringar vitnið gaf á fjarverunni og hvað dómaranum fannst um þær skýringar.

Síðan var sagt að saksóknari hefði spurt vitnið hvort það hefði vitað að til stæði að gjaldfella ákveðið lán.

Þá var útskýrt hvers vegna þessi hugsanlega gjaldfelling skipti máli.

En það var ekki sagt hverju vitnið svaraði!

Og kannski enn umhugsunarverðara, ég var í rauninni ekki hissa, svona endaslepptar fréttir eru, því miður, allt of algengar.

PS. jú, það er mögulegt, þó langsótt sé, að vitnið hafi ekki verið búið að svara þegar fréttin fór í loftið – en þá hefði verið lágmark að taka það fram.

Þreyttar auglýsingar

Posted: desember 5, 2012 in Umræða

Ég er kannski eitthvað undarlegur þegar kemur að auglýsingum – eins og svo mörgu  öðru.

Ég dett eiginlega oftast út þegar auglýsingar byrja í sjónvarpinu, fletti hratt yfir heilsíðu- eða opnuauglýsingar í blöðum og tek lítið eftir auglýsingum á vefsíðum.

Auðvitað geta komið ágætis ábendingar um nýjar vörur eða gott tilboð. Og það er svo sem allt í lagi ef menn koma sér að efninu.

Það sem ég skil ekki er hvernig nokkrum manni dettur í hug að einhverjar væmnar sögur af fólki, skræpóttir skríkjandi leikarar eða áferðafallegar landslagsmyndir verði til að ég kaupi einhverja vöru eða skipti við eitthvert fyrirtæki. Þetta eru einfaldlega marklausir langhundar sem gera ekki annað en mögulega fara í taugarnar á mér.

Kannski er ágætt markmið að taka nú eftir hvaða fyrirtæki þetta eru og setja sér að versla ekki við þau. Ég vil í öllu falli ekki koma þeim skilaboðum til þeirra, í verki, að óþolandi auglýsingar virki. Mitt lóð á vogarskálarnar er ekki þungt, svona eins og eitt atkvæði í kosningum. En ég ætla að minnsta kosti að gera mitt.

Verðbætur á höfuðstól

Posted: desember 4, 2012 in Umræða, Verðtrygging
Efnisorð:, ,

Það er mikið búið að fjalla um fullyrðingar  í Silfri Egils á sunnudag þess efnis að það væri ólöglegt að verðtryggja höfuðstól lána. Ég missti reyndar (aldrei þessu vant) af þættinum – og það tvisvar – og þess vegna þessi síðbúna athugasemd.

En ef ég skil rétt kom fram að það væri (líkast til) ólöglegt að verðtryggja höfuðstól lána. En það fylgdi líka sögunni að það væri í lagi að verðtryggja greiðslurnar af sama láni.

Þetta var svo fyrsta frétt RÚV um kvöldið.

En hver er fréttin?

Það breytir nefnilega nákvæmlega ekki neinu hvort höfuðstóllinn er hækkaður fyrst og afborgun reiknuð svo – eða hvort afborgunin er reiknuð fyrst og svo verðtryggingin.

Þetta er svona grunnskólastærðfræði að a * b = b * a.

Þetta skiptir nákvæmlega ekki neinu máli. Niðurstaðan er sú sama upp á krónu.

Tökum einföld dæmi um lán og höfum þau vaxtalaus til einföldunar:

Skoðum fyrst ef ég tek lán upp á 1.000 krónur til eins árs. Gefum okkur að vísitalan hækki um 10%. Þá greiði ég 1.100 krónur, hvort sem höfuðstóllinn er fyrst hækkaður í 1.100 eða ég greiði 1.000 krónur sem hækka um 10% vegna vísitölu. Í báðum tilfellum er endanlega greiðsla 1.100 krónur. Niðurstaðan er nákvæmlega sú sama.

Sama gildir ef ég tek 1.000 króna lán til tveggja ára. Höfum vísitöluna áfram 100 í upphafi, 105 eftir ár og 110 eftir tvö ár. Þá er afborgunin 500 krónur eftir eitt ár, greiðslan hækkar um 5% og ég borga 525 krónur. Ef ég fer hina leiðina þá hækkar lánið um 5% upp í 1.050 krónur og ég greiði helminginn af því. Sem er einmitt, 525 krónur. Svo þegar seinna árið er liðið borga ég annað hvort 10% hækkun á höfuðstól, sem gerir 550 krónur eða 10% hækkun á greiðslu, sem er – ótrúlegt en satt – 550 krónur.

En þetta er auðvitað stórfrétt. Eða ekki.

Kukl á ríkisspenann?

Posted: nóvember 29, 2012 in Umræða
Efnisorð:,

Nú liggur fyrir Alþingi tillaga um að kuklarar fái starfsemi sína niðurgreidda eins og um heilbrigðisþjónustu sé að ræða.

Ég óttast að þetta sé ekki svefngalsa brandari hjá þingmönnum heldur sé þarna verið að tala í fullri alvöru.

Nú geri ég mér grein fyrir að ríkið styður myndarlega starfsemi sem byggir á hindurvitnum og fyrirbærum sem engin leið er að sýna fram á – en þar eru notuð (vond) söguleg rök. Og líkast til líður ekki á löngu áður en það verður lagt af.

En að ríkið fari að styðja kukl er með ólíkindum.

Hvernig dettur fólki í hug að láta ómenntað fólk sem hvergi hefur sýnt fram á að aðferðir þess virki fara að stunda „lækningar“ á kostnað ríkisins?

Þetta er jafn galið og að fela ómenntuðu fólki að byggja mannvirki, stjórna samgöngutækjum eða sinna hvers konar annarri starfsemi án þess að hafa sýnt fram á nokkra færni eða árangur.

Ætli þetta fólk þori að fara upp í flugvél með einhverjum sem hefur aldrei tekið flugmannspróf en hefur lesið sér til um góðar reynslusögur af flugi?

Skyldu þau þora að fara yfir brú sem hefur verið byggð af fólki með reynslusögur?

Þetta er ekki bara heimskulegt. Þetta er lífshættulegt. Um leið og ríkissjóður fer að gefa svona vinnu „gæðastimpil“ er hætta á að fleiri hafni alvöru lækningum og leiti til kuklara.

En á hinn bóginn, kannski er þetta bara þróunarkenningin í verki…

Kyndill eða svindl

Posted: nóvember 17, 2012 in Umræða
Efnisorð:, , ,

Ég gerði að umtalsefni viðtal við talsmann opins hugbúnaðar í Silfri Egils nýlega. Meðal þess  sem ég gagnrýndi, reyndar bara í athugasemdum, var þegar hann kallaði Kindle frá Amazon, „Swindle“, án þess að skýra mál nokkuð frekar.

Ég var sem sagt að gagnrýna það að vera að uppnefna fyrirbæri án nokkurra skýringa. Ekki að hafa skoðun á því hvort Kindle væri svindl fyrirbæri eða ekki.

Ég fékk auðvitað margar athugasemdir, sem allar sneru að því að sannfæra mig um að þetta væri svindl, en enginn nefndi tilefni athugasemdarinnar, þeas. að maðurinn hefði verið að slá um sig með uppnefnum án rökstuðnings.

Þetta tvennt fer kannski mest í taugarnar á mér við almenna umræðu. Það virðist allt í lagi að uppnefna án þess að tilgreina hvers vegna.

Og þegar ég gagnrýni þá hegðun þá eru einu svörin sem ég fæ útskýringar á því hvernig uppnefnið er tilkomið. Enginn ræddi hvort þetta væri boðlegt, þeas. að standa í svona uppnefnum án skýringa.

En gott og vel. Veltum aðeins fyrir okkur hvort Kindle, eða Kyndill, frá Amazon er svindl eða ekki.

Gagnrýnin gengur út á að neytandinn sé ekki að kaupa bækur heldur réttinn til að lesa þær. Amazon geti dregið þær fyrirvaralaust til baka án endurgreiðslu. Nefnt var dæmi um eina bók (1984) og eina konu sem hafði misst allt sitt af kyndlinum.

Konan fékk reyndar leiðréttingu sinna mála og „1984“ (og reyndar „Animal Farm“ líka) voru teknar til baka eftir að í ljós kom að sá sem hafði selt réttinn til Amazon átti engan rétt til að selja. Amazon hefur reyndar gert breytingar í kjölfar gagnrýninnar og ákveðið að taka ekki bækur til baka þrátt fyrir svona mistök.

En hvert er þá svindlið? Að ég sé ekki að kaupa bækur heldur réttinn til að lesa? Það er rétt en ég veit þetta fullvel þannig að það er ekki á nokkurn hátt verið að svindla á mér. Að ég geti ekki lánað kyndilbækur eins og aðrar bækur er skondin röksemd. Fyrir það fyrsta þá er skýrt tekið fram í öllum, (jæja flestum) bókum að þær megi ekki lána. Það fer vissulega enginn eftir þessu, en það er ekki eins og verið sé að taka einhvern „rétt“ af fólki. Þá er hægt að lána og fá lánaðar bækur milli kyndil notenda. Og það er líka hægt að fá aðgang að bókasafni Amazon fyrir til þess að gera lágt mánaðargjald og fá bækur lánaðar án endurgjalds. Þá eru yfir 40.000 bækur ókeypis fyrir hvern sem er. Og svo má alltaf lána kyndilinn sjálfan (en þá fer jú allt safnið í einu).

Eftir stendur að Amazon getur jú mögulega dregið allar bækur til baka. En líkurnar eru í besta falli stjarnfræðilega litlar. Hvers vegna ættu þeir að drepa þessa gullgæs með svona tilgangslausri hegðun? Hver gæti tilgangurinn mögulega verið?

Og já, ekki gleyma, þetta svokallað svindlfyrirtæki leyfir mér líka að lesa það sem ég kaupi í símanum mínum. Og geyma afrit á tölvunni minni. Ljóta „svindlið“, er það ekki??

Þegar eintak af kyndli skilaði sér ekki til mín þá sendi Amazon mér nýtt eintak umhugsunarlaust. Þegar ég settist á kyndilinn minn – já þeir eru brothættari en bækur – þá var mér boðinn nýr á góðum afslætti. Það er ekki að „svindl“ fyrirtækinu að spyrja, eða hvað??

En gott og vel, þetta getur haft sína ókosti.

En þetta hefur marga kosti, miklu meira úrval af bókum, mikið frítt efni, mikið af ódýru efni, efnið skilar sér strax, hægt er að lána (sumar) bækur og þú getur lesið á hvaða tæki sem er. Og það er miklu auðveldara að flytja!

Ég kaupi enn „eigulegri“ bækur á föstu formi, kannski íhaldssemi.

En aðalatriðið er að þetta er valkostur. Neytandi veit fullkomlega að hverju hann gengur. Þess vegna er fráleitt að kalla þetta svindl. Einfaldlega ómerkileg upphlaup.

Stuðningur við Skúla Helgason

Posted: nóvember 16, 2012 in Umræða

Ég vil lýsa yfir stuðningi við Skúla Helgason í prófkjöri Samfylkingarinnar.

Og jú, það er best að taka fram strax að ég þekki Skúla persónulega, en það er auðvitað kostur að þekkja fólk að góðu – og vita hverjum er treystandi.

Það er nefnilega mikilvægt að hafa þingmenn sem hafa framtíðarsýn, hvort sem við erum að tala um menntun, hagkerfið, mannréttindi, landbúnaðinn og uppbyggingu atvinnulífsins.

Það er líka lykilatriði að hafa menn sem þora að hafa skoðanir og gera grein fyrir því hvers vegna þeir hafa komist að ákveðinni niðurstöðu. Nú er það ekki þannig að ég sé sammála Skúla í einu og öllu – fyrr mætti nú vera, ég er ekki alltaf sammála neinum að öllu leyti, ekki einu sinni sjálfum mér. Það sem skiptir mál er að fá skýra afstöðu, forsendur fyrir henni og að geta tekið rökum. En oftast erum við á sömu nótum, svo það sé á hreinu.

Þá má auðvitað ekki gleyma sameiginlegum áhuga okkar á tónlist – og gaman að sjá frumvarp um stuðning við íslenska tónlist. Þessi leið er miklu nærtækari en ríkisrekstur, þeas. ég er lítið hrifinn af því að ríkið sé að vasast í rekstri sem einstaklingar geta sinnt. En þegar hægt er að sýna fram á að stuðningur við ákveðna grein skili miklu til samfélagins, hvort sem það er tónlist, kvikmyndir eða annað, þá er mikilvægt að finna leið til að styðja við verkefni. Ekki ríkisrekstur.

Bullið um verðtrygginguna

Posted: nóvember 14, 2012 in Umræða, Verðtrygging, Vextir

Það er eiginlega með ólíkindum að fylgjast með þessari umræðu um verðtrygginguna.

Það er auðvitað ekkert að hugmyndinni um verðtryggingu, hún segir einfaldlega til um að lán eigi að greiða til baka í jafn verðmætum krónum og það er tekið.

Vísitalan er það tæki sem er notað til að mæla verðtrygginguna. Þar er margt athugavert við núverandi fyrirkomulag. Það er engan veginn rökrétt að húsnæðislán hækki með hækkandi verði á neysluvörum. Það er miklu nærtækara að miða við launavísitölu eða þess vegna húsnæðisverð. En við skulum þá heldur ekki gleyma því að lengi vel græddu neytendur á þessu, lánskjaravísitalan hækkaði minna en launavísitala, að ég tali nú ekki um húsnæðisverð.

Betri vísitala við að reikna verðtryggingu er miklu meiri kjarabót, miklu sanngjarnari og það sem meira er, hún gengur ekki þvert og tilviljanakennt á rétt lánveitenda.

En stærsta vandamálið við húsnæðislánin eru allt of háir vextir. Lækkun vaxta er það sem skipti neytendur langmestu máli, er líka sanngjarnt gagnvart lántakendum og í takt við það sem gerist í nágrannalöndum.

Tökum dæmi af 25m húsnæðisláni sem tekið er 2006 til 25 ára.

  • Í dag væri staðan líklega sú að neytandi væri búinn að greiða 18,3m af láninu.
  • Ef notaðir hefðu verið óverðtryggðir vextir væri hann búinn að greiða 21,1m af sama láni.
  • Ef vextir hefðu verið lægri, segjum 1,5%, þá væri viðkomandi búinn að greiða 8,7m af þessu láni. Verðtryggðu. Með neysluvísitölu.

[ég ligg reyndar veikur heima, en kannski er rétt að birta fleiri dæmi þegar heilsan leyfir]

Þriðja atriðið er svo að bjóða lækkun greiðslubyrði með því að lengja lánstímann. Hentar ekki öllum en ætti að vera möguleiki.

En aftur að verðtryggingunni. Ég veit að fólk meinar vel, amk. í flestum tilfellum. Og svo er þetta er einföld leið til að ná athygli. Það er einhvern veginn rosalega fréttnæmt dag eftir dag ef einhver lýsir frati á verðtrygginguna. Stjórnmálaflokkar og prófkjörsframbjóðendur keppast um að nota stærri og stærri lýsingarorð gegn verðtryggingunni.

Einhverjir sjá kannski auðsóttan skyndigróða í hyllingum.

Kannski er ástæðan þess að verðtryggingin er svona vinsæll skotspónn að þetta er ekki mikið notað í öðrum löndum. En þar þjóna breytilegir vextir sama hlutverki, og eru í raun minna gagnsæir, þeas. ekki er ljóst hvernig þeir eru ákveðnir.

En smá ósk til frambjóðenda og fréttamanna. Ef þið virkilega viljið bæta kjör neytenda, hafið að minnsta kosti fyrir því að kynna ykkur hvernig þetta virkar og hvaða aðferðir nýtast best.

Stallman í Silfrinu

Posted: nóvember 12, 2012 in Spjall, Umræða

Ég var að horfa á viðtal við Richard Stallman í Silfri-Egils. Nú þykist ég vita hver maðurinn er og hafi lesið eitthvað eftir hann – en það má svo sem vera að mig sé að misminna hver sagði hvað.

En ég varð óneitanlega fyrir miklu vonbrigðum með Stallman. Hugmyndir hans og fleiri hafa haft sín áhrif, og í mörgum tilfellum til góðs.

En fyrir það fyrsta ruglaði hann saman opnum og frjálsum hugbúnaði, sem þarf ekki að vera sami hluturinn.

Þá talaði hann ítrekað eins og það að ef ég hefði ekki aðgang að virkni hugbúnaðar þá stjórnaði hann mér en ég ekki honum. Klisjukennt tal og ekki boðlegt. Ég hef aldrei upplifað það að þau verkfæri sem ég nota stjórni mér að neinu leyti þó ég borgi fyrir að nota þau.

Annað er kannski nokkur skonar sjálfhverfa, hann hefur áhuga og skoðanir á því hvernig hugbúnaður á að virka – og getur breytt honum að eigin þörfum. Það er einfaldlega fullt af fólki sem er mjög sátt við að fá hugbúnað „úr hillunni“ og nákvæmlega engan áhuga á að setja sig inn í forritun eða hvernig hann virkar.

Þá má ekki gleyma því að þó opinn hugbúnaður sé að mörgu leyti skemmtileg aðferð – og hentar mörgum verkefnum – þá er þetta engan veginn algilt. Kannski kemur þessu hugsun úr stofnana og háskólasamfélaginu þar sem einhver annar borgar launin. En það að skrifa hugbúnað og fá ekkert fyrir sinn snúð verður auðvitað til þess að það er betra að gera eitthvað annað. Enda er ég nokkuð viss um að heimurinn væri talsvert fátækari af hugbúnaði ef aðeins væri notast við frjálsan og/eða opinn hugbúnað.

Þá fór hann að tala um að það mætti ekki afrita listaverk, svona hálfri mínútu eftir að hann var að skammast yfir að fólk mætti ekki dreifa tónlist að eigin vild.

Nú er ég á því að það vanti betri reglur og lög um höfundarrétt, en það er engin lausn að krefjast þess að allt sé frítt til dreifingar.

Older Entries
Newer Entries