Siðferði eða lög

Posted: febrúar 25, 2017 in Umræða

Ég átti spjall í gær við mann sem hélt því fram, hafi ég skilið rétt, að ekkert væri siðferðislega rangt nema það væri ólöglegt – lögin enduspegluðu siðferðið.

[svo því sé haldið til haga þá hafði viðkomandi samband og segir mig ekki hafa skilið hann rétt, hann hafi ekki haldið þessu fram, en þetta er svo sem ekki í fyrsta skipti sem ég heyri þetta og auðvitað aukaatriði í þessari færslu, hér er ég eingöngu að fjalla um þessar hugmynd, hvaðan sem hún kemur]

Það er í sjálfu sér margt við þessa fullyrðingu að athuga. Vonandi þarf ég ekki að fjölyrða um það. Ég vona að minnsta kosti að ég nái að haga mér þannig að ég geri það sem mér finnst siðferðilega rétt án tillits til hvort einhver nákvæmur lagabókstafur nái til þess eða ekki.

Hitt er að með þessari afstöðu erum við komin í ákveðna sjálfheldu.

Ef ekkert er siðferðilega rangt nema það sé ólöglegt.. þá náum við aldrei að setja neitt nýtt í lög! Því ef mér finnst að það eigi að setja í lög að banna ákveðna hegðun vegna þess að hún sé siðferðilega röng – þá segir sig sjálft að hún er ekki siðferðilega röng vegna þess að hún er ekki bönnuð með lögum. Og ef hún er ekki siðferðilega röng þá er auðvitað ekki rétt að setja nein lög um hana.

Ég legg (reyndar ekki, en samt) til að blýantar verði settir í sama flokk og sígarettur.

Það er auðvitað skelfilega ljótt að sjá til fólks sem er að naga þetta fyrirbæri – þetta bölvaður ósiður og fólk getur einfaldlega vanið sig af að þurfa að vera með eitthvað í kjaftinum allan daginn.

Þá er ekki endanlega sannað að það geti ekki verið mengun af þessu sem er skaðleg öðrum, þarna er jú „blý“ sem er stórhættulegt eins og allir vita.

Vegatollar??

Posted: febrúar 13, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Ég verð að játa að ég næ ekki þessari umræðu um vegatolla.

Burtséð frá því hvort skattar sem lagðir eru á bifreiða- eigendur og notendur standa undir rekstri vegakerfisins.

Og burtséð frá því hvort bílar eru of stór hluti samgöngukerfisins eða ekki.

Þá fæ ég ekki betur séð en að þessi aðferð við að sækja tekjur sé alveg einstaklega óhagkvæm. Það koma auðvitað einhverjar leiðir til greina og ég veit ekki nákvæmlega hvernig hugmyndin er að framkvæma þetta – en líkast til þarf að setja upp hlið, ráða fólk í vinnu, koma upp kerfi, gefa út kort og/eða setja upp eftirlitskerfi – og er þá fátt eitt nefnt.

Þannig virðist þessu fylgja talsverður óþarfa kostnaður – vera einfaldlega hrein og klár sóun á mannafla, efni, peningum..

Þeir greiða væntanlega mest sem aka mest, sem gildir líka um bensíngjaldið. Ég hef amk. ekki séð neina greiningu á því að þetta gjald leggist á ökumenn í öðrum hlutföllum, hvað þá réttlætingu fyrir því að leggja gjöld á ökumenn þannig að ákveðinn hluti þeirra greiði hærri gjöld en aðrir.

Sums staðar eru vegatollar notaðir til að stýra umferð, en þá eingöngu þar sem fólk hefur einhverja valkosti. Ég hef ekki heyrt neitt um að þessi gjöld eigi að nota í þeim tilgangi, hvað þá hvernig sú stýring er hugsuð og hvert hugmyndin er að beina fólki.

Þannig að ef hugmyndin er einfaldlega að leggja meiri álögur á bifreiðaeigendur / ökumenn þá er auðvitað mun einfaldara að hækka gjöld á eldsneyti.

En þá rifjast einmitt upp.. erum við ekki einmitt nú þegar að borga himinhá gjöld af eldsneyti til að standa undir vegakerfinu?

Er þetta ekki bókstaflega arfavitlaus hugmynd? [svo ég spyrji nú, enn einu sinni, eins og bjáni]

† setti viðbætur við upphaflega færslu 15.2.2017 13:47

Aldurinn og áfengið

Posted: febrúar 10, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Nei, kannski ekki aldurinn í sjálfu sér, heldur frekar tímabilið sem „við vorum ung“.. fyrirsögnin hljómaði bara betur svona.

Ég velti fyrir mér einum rauðum þræði í umræðunni um sölu áfengis í verslunum. Þetta virðist nefnilega ekki skiptast eftir stjórnmálaflokkum og/eða -skoðunum, heldur fyrst og fremst eftir aldri.

Jú, jú, það heyrast alveg rökleysur þar sem verið er að stimpla fólk með frösum og klisjum og reyna að tengja við stjórnmálaflokka og stefnur, en það virðist fyrst og fremst koma frá þeim eru að skilgreina skoðanir annarra.

Getur verið að skýringin liggi frekar í því að hér áður fyrr, td. þegar ég var ungur, var áfengi fyrst og fremst vímuefni og með neyslu þess var verið að sækja eftir ákveðnum áhrifum, frekar en að þetta þættu endilega eitthvað sérstaklega spennandi drykkir. Tvöfaldur vodki í kók með matnum var alveg þekkt pöntun á veitingastöðum. Sólarlandaferðir snerust fyrst og fremst (hjá mörgum) um að komast í ódýrt áfengi. Það að fá sér einn drykk og láta þar staðar numið var ekki algengt. Ég ætla ekki að alhæfa út frá eigin reynslu, en ég man mjög vel eftir ákveðinni skemmtistaðamenningu sem var engan veginn bundin við minn vinahóp. Enda lá í menningunni að áfengi væri einhvers konar helgigripur sem þyrfti að meðhöndla sérstaklega. Bjór var til að mynda ekki leyfður fyrr en 1989, á meðan sterk vín voru í lagi.. sem sýnir nú kannski best „skynsemina“ þegar kom að áfengi.

Að sama skapi virðist ungt fólk í dag umgangast áfengi á allt annan hátt en fyrri kynslóðir. Það að leyfa bjórinn hjálpaði eflaust mikið til, ungt fólk fær sér 1-2 bjóra með mat, sjónvarpsglápi, tölvuleikjum, spilum, yfir spjalli.. án þess að tilgangurinn sé sá einn að komast í vímu. Líkast til hefur líka hjálpað til að það er mun ódýrara og einfaldara að ferðast, jafnvel búa erlendis, og kynnast þannig annarri menningu.

Fyrir þeim er það (heyrist mér) ótrúlega afdalamennska að það þurfi sérstakar ríkisreknar einokunarverslanir til að selja áfengi.

Gott og vel, auðvitað má finna fullt af undantekningum. Það þekktist alveg fólk sem kunni að meta áfengi hér áður fyrr án þess sækjast eftir því að komast í vímu. Og auðvitað er fullt af undantekningum um ungt fólk sem misnotar áfengi. En almennt séð, þá sýnist mér ákveðin viðhorfsbreyting vera sláandi milli kynslóða. Við eigum enn eitthvað í land, þetta er þróun og þetta snýst um viðhorf og þetta snýst um menningu. Ég held að fyrsta skrefið sé að hætta að umgangast áfengi eins og einhvers konar „helgigripi“. Og ég efast um að þessi móðursýkiskenndi [hvaðan kemur annars þessi þýðing „móðursýki“? muna að skoða seinna] tónn í umræðunni síðustu daga hjálpi til.

Svo langt sem ég sé, þá er opnunartími og fjöldi útsölustaða engin hindrun fyrir þá sem eru í vandræðum með áfengisneyslu og ætla sér að ná í áfengi, þetta eru fyrst og fremst óþarfa óþægindi fyrir aðra. Ég á líka mjög bágt með að trúa því að það skipti sköpum fyrir einhvern hvort áfengi er inni í matvöruverslun eða blasir við í næstu búð þegar komið er út. Verð virðist hafa áhrif á heildarneyslu, en ég hef ekki séð það stöðva þá sem eru í vandræðum með neysluna, það sitja einfaldlega aðrir hlutir á hakanum.

Eftir stendur að ég hef fulla trú á að við gerum best með því að bæta menningu og neysluvenjur með upplýsingum, fræðslu og aðstoð – til lengri tíma hef ég trú á að það fækki vandamálum vegna misnotkunar – ekki bara vegna neyslu áfengis. Á sama hátt hef ég ekki trú á að ríkisrekin stýring og það að setja óþarfa takmarkanir á alla (þó það sé) í vel meintri trú á að hjálpa fáum skili okkur í rauninni nokkru.

Fasista- og fleiri stimplar

Posted: febrúar 5, 2017 in Umræða

Ég hef svo sem ekkert miklar áhyggjur af því í sjálfu sér þó Trump sé kallaður „fasisti“. Stjórnarhættir mannsins minna um margt á fastista fyrri aldar.

Hann er þó ekki kominn alveg þangað, amk. ekki enn, og að einhverju leyti finnst mér óþarfi að gengisfella hugtakið og í rauninni gera lítið úr fórnarlömbum fasista fyrri aldar.

En aðallega þá drepur þetta umræðunni á dreif, rökræðan fer að snúast um hvort Trump sé fasisti eða ekki og kjarni málsins, dómsdags ruglið sem hann er að gera fellur í skuggann og í stað þess að fordæma tilskipanir hans, sem við erum væntanlega öll sammála um, þá fer orkan í eitthvert þras um stimpla.

Ég hef verið svona á báðum áttum varðandi aðild Íslands að Evrópusambandinu.. kannski hallast í áttina að vera frekar jákvæður án þess að vera mjög heitur eða sannfærður.

Í ljósi þróunar síðustu vikna og mánaða þá er ég orðinn sannfærður um að sterk, sameinuð Evrópa er mikilvægt mótvægi við önnur stórveldi, stórveldi sem virðast stefna frá mannréttindum og lýðræði – yfir í fáfræði, fordóma og einræði.

Þetta snýst ekki um einhverjar krónur, aura eða Evrur til eða frá. Þetta snýst ekki um hvort skrifræðið er meira að minna innan eða utan ESB. Það skiptir mig ekki öllu hvers lensk vegabréf þeirra einstaklinga eru sem græða á sjávarútvegi og flytja ágóðann úr landi. Og ég er ekkert sérstaklega trúaður á að ekki sé hægt að halda stjórnun fiskveiða innan skynsamlegra marka. Ég held meira að segja að við séum betur sett með því að geta haft áhrif á lög og reglur og stefnu, frekar en að þurfa að taka möglunarlaust við til afgreiðslu.

Ekki svo að skilja að mér finnist allt fullkomið eða til fyrirmyndar í Evrópu. En þarna virðist einfaldlega vera besta varnarlína fyrir mannréttindi og hreinlega siðað þjóðfélag, ekki bara stök smáríki, heldur ríkjasamband sem hefur eitthvert vægi.

† Jú, ég hef verið mjög ákveðinn í að við áttum að klára umsóknina fyrst hún var farin af stað, en ég var ekki sannfærður um að fara af stað á sínum tíma. Mér finnst auðvitað forkastanlegt að lofa þjóðaratkvæðagreiðslu og hlaupast svo undan merkjum. En það er önnur saga, (aðrar sögur) sem hafa með verklag og loforð að gera.

Það hefur á síðustu vikum komið í ljós að ráðherra fyrri ríkisstjórnar leyndi upplýsingum fyrir  kjósendum sem mjög líklega (svo ég segi nú ekki örugglega) hefðu komið sér illa fyrir framboð viðkomandi ráðherra í kosningunum. Það voru engar málefnalegar ástæður fyrir biðinni (að minnsta kosti ekkert sem hefur komið fram þrátt fyrir ítrekaðar fyrirspurnir) þannig að eina forsendan fyrir ákvörðun ráðherra virðist virðist vera að hafa áhrif á niðurstöður kosninganna.

Ég veit alveg hvaða hugtak ég vil nota um það þegar ráðamaður tekur ákvörðun í skjóli valdsins sem færir honum aukin völd, en látum það liggja á milli hluta.

Það liggur fyrir frumvarp um upplýsingarskyldu ráðherra.

Mætti ekki bæta það og hafa enn skýrara að ráðuneytum sé skylt að gera skýrslur opinberar þegar þær berast? Mögulega gætu ráðuneytin haft 1-2 daga til að leiðrétta hugsanlegar staðreyndavillur, en að öðru leyti ættu þetta að vera opinber skjöl.. þau eru unnin af opinberum stofnunum og kostuð af skattfé.

Er eitthvað sem mælir á móti þessu? Kannski einhverjar vel skilgreindar undantekningar.

Það var kannski ekki auðvelt að átta sig á orðum forsætisráðherra á Alþingi, enda kominn í vonda stöðu og svörin kannski fyrst og fremst hugsuð til að drepa umræðunni á dreif.

En.. ef ég skildi rétt (sem þarf ekki að vera) þá var siðferði og siðareglur eitthvað sem þingmenn ættu að ræða sín á milli og komast að samkomulagi um – en það var samt óviðeigandi að ræað þetta í þinginu!

Og svo mátti skilja sem svo að allt væri siðferðilega í lagi ef kjósendur greiddu viðkomandi einstaklingi atkvæði í næstu kosningum, það væri í rauninni eina viðmiðunin. Burtséð frá því að kjósendur þurfa nú oftast að taka tillit til margra mála, vega og meta, út frá sínu gullfiskaminni í mörgum tilfellum – þá er þetta samt þannig að það er engin þörf á siðareglum.. bara kosningum eftir nokkur ár.

Hitt er svo líka skondin mótsögn.. að eftir að hafa orðið uppvís að því að leyna mikilvægum upplýsingum um eigið siðferði fyrir kjósendum rétt fyrir kosningar – þá er ansi holur hljómur í tali um að leggja siðferði í dóm kjósenda.

Trump, áhyggjur? Já, já…

Posted: janúar 22, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Gott og vel, Trump er mögulega ekki eins tröll heimskur og margir vilja láta.

Og jú, einhverju hefur verið logið upp á hann, sumt hefur verið ýkt og eitthvað hefur verið tekið úr samhengi.

En…

Svona, bara, ef við metum hann eingöngu út frá (sannanlega) óklipptum ræðum, tístum og yfirlýsingum.. og fyrstu verkum, þá stendur hann klárlega fyrir flest það sem mér finnst ógeðfellt.

Það er vissulega eitthvað til að hafa áhyggjur af, en við höfum áður séð undarlega einstaklinga í valdastöðum og heimurinn hefur svo sem komist af en óneitanlega verið talsvert verri fyrir vikið.

Það sem ég virkilega óttast og það sem veldur því að ég hef í fyrsta skipti verulegar áhyggjur af leiðtoga í valdastöðu sem getur haft mikil áhrif á heimssöguna (jú, víst) er að..

Ofan á það sem virðist ekkert sérstaklega mikil greind, getu til að vinna úr upplýsingum og alls engan áhuga á að kynna sér mál áður en ákvörðun er tekin – þá virðist þetta vera einstaklingur í verulega miklu ójafnvægi, einstaklingur sem getur ekki höndlað minnsta mótlæti eða frábrigði án þess að bregðast við af gegndarlausu offorsi og persónulegum árásum á þá sem eru ósammála hans (að mér finnst) brengluðu sjónarmiðum.

Síendurtekin vanstilling að hætti þriggja ára barns í skapofsaköstum er einfaldlega eitthvað sem ég hef verulegar áhyggjur af hjá einum valdamesta einstaklingi í heimi.

Vonandi er öryggisnetið í lagi og vonandi verður hægt að koma honum (ofbeldidslaust) úr embætti sem fyrst.

 

Er kominn tími til að hugsa aftur?

Posted: janúar 11, 2017 in Umræða

Ég hef aðeins verið að velta fyrir mér vændi, klámi og öðrum „ófögnuði“. Þeir sem ekki hafa áhuga á rökum eða umræðu og vilja afgreiða allar skoðanir með þeirri rökleysu að ég sé gamall karl og skoðun mín sé þar af leiðandi einskis virði geta hætt að lesa strax.

Ég er ekkert sérstaklega hlynntur vændi.

Mér finnst mansal stórglæpur sem þarf að berjast gegn með öllum tiltækum ráðum. Og mér finnst ömurlegt ef einhver fer að stunda vændi vegna þess að ekki séu önnur úrræði í boði.

En þó ég sé ekkert sérstaklega hrifinn af þessu – frekar en svo mörgu öðru – þá finnst mér ekki vera mitt að banna fullorðnu fólki eitthvað sem það kýs sjálft, mér finnst mér einfaldlega ekki koma það neitt við. Þess vegna vil ég leyfa ýmislegt sem ég er sjálfur mótfallinn, til að mynda „gras“reykingar, svo eitthvað sé nefnt. Ég veit ekkert um hversu margar konur eða karlar hafa áhuga á að stunda vændi, hvorki sem seljendur eða kaupendur, en það skiptir einfaldlega ekki nokkru máli.

Vandamálin liggja í mansali og hjá þeim sem sjá ekki aðra kosti í stöðunni, þeas. fjárhagslega.

Það virðist nú nokkuð ljóst að á meðan framboð og eftirspurn er til staðar þá gerir bann ekki annað en að færa starfsemina í undirheimana. Þar er auðveldara fyrir glæpamenn að brjóta á þeim sem ekki geta varið sig og eru utan kerfis. Það að sópa vandanum undir teppið og telja sig hafa náð árangri vegna þess að opinberar tölur sýni einhvern „árangur“ er auðvitað ekkert annað en sjálfsblekking.

Svarið hlýtur að liggja í því að auðvelda fórnarlömbum mansals að leita réttar síns, efla löggæslu og taka mun harðar á þeim sem stunda mansal. Þetta er hægt. Og þetta er auðveldara ef ekki verið að fela starfsemina.

Hitt vandamálið liggur í þeim fjölda sem virðast ekki sjá annan kost en að stunda vændi.

Það er einhver hrikaleg hugsanavilla að halda að þeim sé einhver hjálp í að banna þeim að stunda vændi. Svarið liggur augljóslega í betra öryggisneti og betri stuðningi við fólk sem er í vandræðum, hjálpa þeim og styrkja þannig að vændi sé ekki lengur úrræði.

Er kannski kominn tími til að hugsa þetta aðeins aftur? En, hvað veit ég, ég er bara gamall karl..