Archive for the ‘Umræða’ Category

.. en „rasisti“ er hann

Posted: maí 8, 2017 in Umræða

Ég var eitthvað efins um daginn hvort það væri tímabært að nota hugtakið „fasisti“ um núverandi forseta Bandaríkjanna.

En ég er ekki í nokkrum vafa um að það er rétt – og skylt – að kalla hann „rasista“. Okkur vantar eiginlega gott íslenskt orð yfir þetta hugtak, „kynþáttafordómar“ gefa til kynna að orðið nái eingöngu yfir fordóma vegna kynþáttar. Reyndar er „racism“ að hluta til þannig líka.

Látum orðhengilshátt liggja á milli hluta.. það er fínt að ganga út frá skilgreiningu Evrópuráðsins ECRI-7

“racism” shall mean the belief that a ground such as race, colour, language, religion, nationality or national or ethnic origin justifies contempt for a person or a group of persons, or the notion of superiority of a person or a group of persons.

Það þarf ekkert að deila um að forsetinn hefur reynt að mismuna fólki á þessa vegu og að hann hefur sýnt fólki fyrirlitningu á þessum forsendum. Þrátt fyrir að hann hafi reynt að draga í land og jafnvel breiða yfir sum atriðin.

Nokkur dæmi sem nægja mér amk.:

  • Hann vill banna fólki af ákveðnu þjóðerni að koma til Bandaríkjanna, segir það reyndar byggt á trú viðkomandi, en lætur það eingöngu bitna á fólki frá ákveðnum löndum og gerir engar athugasemdir við að fólk sömu trúar frá öðrum löndum komi til landsins.
  • Hann á setningarnar „Black guys counting my money! I hate it“ og „I think that’s guy’s lazy. And it’s probably not his fault because laziness is a trait in blacks.“.. Þetta var haft eftir honum og hann staðfesti upphaflega að hafa sagt þetta, þó hann hafi reynt að draga það til baka eftir að hann fór í pólitík.
  • Um Mexíkóa sagði hann „We get the killlers, drugs & crime, they get the money!“ Já, hann segir reyndar að þetta eigi bara þá Mexíkóa sem koma til Bandaríkjanna en þetta eru samt fordómar byggðir á þjóðerni.
  • „Sadly, the overwhelming amount of violent crime in our major cities is committed by blacks and hispanics-a tough subject-must be discussed.“

Háir vextir og króna, spurning..

Posted: maí 4, 2017 in Umræða, Vextir
Efnisorð:,

Ég fæ víst seint nóbelsverðlaunin í hagfræði, enda allt of mikið í því að velta upp „heimskulegum spurningum“ þegar kemur að efnahagsmálum.

Eitt sem er stöðugt haldið fram er að vegna þess að krónan sé ónýt sem gjaldmiðill þá sé ekki hægt að hafa lægri vexti. Getur einhver útskýrt fyrir mér hvers vegna?

Jú, óverðtryggð lán þurfa væntanlega ákveðið svigrúm vegna mögulegra verðlagsbreytinga.. en hvers vegna þurfa verðtryggð lán að vera með hærri vöxtum en 0,5%-1,0%? Verðtryggð króna er jafn stöðug og hvaða gjaldmiðill sem er, eða hvað??

En, smá fyrirvarar, ég hallast að því að taka við tökum aðild að ESB alvarlega og upptöku Evru… án þess að vera fullkomlega sannfærður og er auðvitað tilbúinn að taka rökum (eins og alltaf).

Bankar [óvinsælar skoðanir #419]

Posted: apríl 6, 2017 in Stjórnmál, Umræða

Ólíkt mörgum skoðanasystkinum að flestu leyti þá finnst mér fráleitt að ríkið sé að eiga og reka banka.. eins og svo marga aðra þætti í atvinnurekstri sem engin sérstök ástæða er til að séu á hendi ríkissjóðs.

Ef hugmyndin er að ríkið reki banka, þá þarf bara einn banka og búið.. en ég er engan veginn sannfærður um að það skili góðu bankakerfi.

Ef ríkið vill sækja tekjur í starfsemi banka, þá er eðlilegast að gera það gegnum skattkerfið (og þá á ég við „skattkerfi“ í víðum skilningi).

Ef ríkissjóður á svo aftur að ábyrgjast starfsemi banka að einhverju leyti þá er auðvitað sjálfsagt að ríkið setji stífar reglur um þá starfsemi og sinni nákvæmu eftirliti.. sem viðkomandi bankar greiða fyrir. Þær reglur geta verið víðtækar og þess vegna mjög takmarkandi og/eða hamlandi.. en þær þurfa að vera almennar og þær þurfa að vera skýrar. Sama gildir um hverjir mega eiga og reka banka, almennar reglur, skýrar og gilda jafnt fyrir alla.

Að þessum reglum settum, þá ætti í sjálfu sér hver sem vill að fá að eiga og reka banka – að því gefnu að sá aðili gangist undir reglur og uppfylli almennar kröfur um eigendur (ef einhverjar eru) og kröfur um eignarhlut (ef einhverjar eru).

Og ef ríkið ætlar að selja banka, þá ætti það einfaldlega að vera sá sem býður hæst sem fær að kaupa – í gagnsæu og opnu ferli. Enda uppfylli kaupandi almennu reglurnar sem settar eru fyrirfram og sé tilbúinn að gangast undir lög og reglur við rekstur. (Ekki misskilja, ekkert réttlætir að kaupendur svíki, ljúgi og/eða blekki í þeim viðskiptum).

Neytendum er svo frjálst að velja sér viðskiptabanka. Ef eigendur einhvers bankans eru vandamál.. þá er bara að skipta við annan. Ef fólk vill „samfélagsbanka“ [ég er ekki alveg viss hvað það táknar nákvæmlega] þá er bara að koma honum þannig bankann á fætur.

Fyrir minn smekk þá skipta þjónusta og kjör mestu máli.. hver á bankann og nýtur hagnaðar (þegar vel gengur) er minna mál. Ég væri, til að mynda, ekki til í að versla við banka sem svínaði illa á mér bara vegna þess að mér líkaði betur við eigendur hans.. jafnvel ekki þó að eigandinn sé ríkissjóður.

Lækkun vaxta gegn þenslu?

Posted: mars 21, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Ég er ekki hagfræðimenntaður – en áskil mér nú samt rétt til að spyrja „heimskulegra spurninga“ um hagfræði.

Ég heyri gjarnan þær skýringar að ekki gangi að lækka vexti vegna þess að það myndi þýði aukna þenslu – með alveg skelfilegum afleiðingum.

Jú, jú, ég get alveg skilið að lægri vextir kalli á aukna eftirspurn eftir lánsfé.

En hvað með hina hliðina?

Þýða lægri vextir ekki minna framboð?

Getur ekki verið að lægri vextir séu nákvæmlega það sem til þarf til að sporna við þenslu – svona að því gefnu að það sé æskilegt markmið, það er amk. alltaf notað sem rök fyrir háum vöxtum að lækkun þeirra myndi auka þenslu.

Mér sýnist amk. að hagkerfi ríkja með lága vexti séu ekki beinlínis að springa vegna þenslu.

Stundum þarf einhver að spyrja eins og bjáni.. Seðlabanki?

Mýta og ekki mýta, spurningar…

Posted: mars 11, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:, ,

Greinin Mýtan um skaðleysi frjálsrar sölu áfengis er á „upplyst.org“. Ég ætlaði að senda inn nokkrar spurningar, en þetta varð eiginlega full langt.

Smá inngangur samt.

Svo það fari ekkert á milli mála þá ber ég mikla virðingu fyrir greinarhöfundi og er sannfærður um að hann tekur spurningunum vel, getur kannski leiðrétt mig að einhverju (nú eða öllu) leyti eða svarað mér.. eða ef ekki, þá er ég viss um að hann tekur mark á þeim punktum sem ég nefni.

Þá er líka rétt að taka fram að ég mjög ánægður með síðuna „upplyst.org“, það er alveg til fyrirmyndar að halda úti síðu með gagnrýna hugsun að leiðarljósi og þar sem leitast er við að hafa réttar upplýsingar aðgengilegar.

En einmitt með gagnrýna hugsun að leiðarljósi langar mig að velta upp nokkrum spurningum.

Smá útúrdúr. Það er rétt að taka fram að ég styð núverandi frumvarp og myndi styðja þó allar upplýsingar og fullyrðingar í greininni væru réttar.. en það er önnur saga og önnur umræða.

Þá er líka rétt að hafa á hreinu að mér finnst þetta ekkert stórmál til eða frá og skiptir mig ekki miklu.

Ég hef hins vegar mikinn áhuga á upplýstri umræðu og að rétt sé farið með gögn og tölur. Ekki gef ég mig út fyrir að vera sérfræðing á heilbrigðissviði, en ég þykist hafa þokkalega reynslu af því að greina gögn og tölur.

Algengasta villan við meðferð upplýsinga er að gefa sér að tölfræðileg fylgni þýði orsakasamhengi. Auðvitað getur fylgni bent til þess en oft kemur upp í hugann dæmisagan um borgarstjórann sem vildi banna sölu á rjómaís til að minnka dauðsföll af völdum drukknunar! Það þarf nefnilega að skoða hvað er á bak við tölurnar og sérstaklega þarf að varast að draga ályktanir út frá meðaltölum, það þarf að skoða undantekningarnar og frávik. Undantekningar geta átt sér sínar eðlilegu skýringar, en þær eru einmitt oft vísbending um annað og / eða flóknara orsakasamhengi en virðist þegar skautað er yfir gögnin.

Ég hef ekki skoðað öll skjöl og skýrslur sem eru í boði enda talsvert mikið í boði [og þetta er ekki aðalatriðið], en ég skoðaði gagnagrunn WHO, WHO Data Repository, fyrir nokkru og staldraði við..

Þannig, svo ég komi mér að efninu, þá eru hér nokkrar spurningar:

  1. Áfengisneysla jókst vissulega hér á landi í kjölfar þess að bjórinn var leyfður, en dróst svo saman og var orðin minni en áður en bjórinn var leyfður (án þess að hann væri bannaður aftur) og jókst svo aftur (án þess að vörutegundum væri fjölgað) – getur hugsast að fleiri þættir en það að leyfa bjór hafi áhrif á heildarneyslu?
  2. Einhverjar helstu áhyggjur andstæðinga bjórsins var að unglingadrykkja myndi aukast, hún hefur hins vegar dregist saman (amk. svo langt sem ég veit, en mögulega eru tölur þarna ekki óyggjandi) – getur verið að aðrir þættir eins og fræðsla og forvarnir hafi mun meiri áhrif?
  3. Áfengisneysla jókst jafnt og þétt eftir aldamót, en dróst saman eftir hrun og hefur aukist aftur.. getur verið að almennt efnahagsástand skipti mestu?
  4. Áfengisneysla virðist haldast nokkuð vel í hendur við almenn kjör og nokkur fylgni virðist vera á milli bíla, sjónvarpstækja (flatskjáa) og áfengisneyslu – getur verið að sameiginleg orsök sé meiri eftirspurn vegna betri kjara?
  5. Getur hugsast að útsölustaðir, sérstaklega í formi veitingastaða, séu til að mynda háðir eftirspurn (betri lífsskjör, fjölgun ferðamanna), ekki löggjöf eða ákvörðunum ríkisins?
  6. Skaðsemi (hlutfallsleg dauðsföll) sem rakin er til áfengisneyslu er minni á Ítalíu (1,6) en á Íslandi (2,1) þrátt fyrir að áfengi sé selt í matvöruverslunum – getur verið að aðgengi að áfengi og skaðsemi haldist bara ekkert endilega í hendur?
  7. Ef við skoðum sömu greiningu á skaðsemi þá eru tölurnar eiginlega út og suður, til dæmis má benda á skaðsemi í Bretlandi (3,4) en í Sloveníu (7,9) þrátt fyrir að neysla sé eins – er mögulegt að aðrir þættir en heildarneysla skipti máli?
  8. Áfengisneysla á Möltu er minni (5,4l) en í Finnlandi, (12,5l), þrátt fyrir að (amk. eftir því sem ég best veit) vín sé selt í matvöruverslunum á Möltu en aðeins í ríkisreknum verslunum í Finnlandi – getur verið að það sé einfaldlega ekki einhlítt samhengi á milli fyrirkomulags áfengissölu og áfengisneyslu og málið miklu flóknara?
  9. Það birtast oft rannsóknir sem benda til að hóflega neysla áfengis vinni gegn margs konar sjúkdómum, ég játa að ég þekki ekki hversu vandaðar þær rannsóknir eru – en getur hugsast að þrátt fyrir ákveðna skaðsemi af völdum óhóflegrar drykkju þá séu aðrir kostir sem vega þungt á móti? Ef rétt er, er varlegt að horfa eingöngu á neikvæðu hliðarnar?

Lýðheilsa, plúsar og mínusar

Posted: mars 4, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Það er mikið rætt um áfengi og lýðheilsu þessa dagana. Sumt stenst líkast til skoðun, annað er vægast sagt vafasamt og ansi finnst mér mikið um einfaldanir á (að því er virðist) flóknu samspili. Og ekki er ég sammála þeim ályktunum sem flestir virðast draga um orsakir og afleiðingar.

Margir telja víst að lýðheilsu hraki umtalsvert ef minni háttar breyting verður á fyrirkomulagi á sölu á áfengi. Skorpulifur er eitt dæmið sem er gjarnan tekið og líkast til er fylgni á milli dagdrykkju og hennar. Ekki veit ég hvort heildarneyslan hefur áhrif og ekki get ég sagt að ég sé sannfærður um að þær breytingar sem eru til umræðu leiði beint til aukinnar dagdrykkju.

Látum það aðeins liggja á milli hluta, því..

Hvað með aðra heilsuþætti? Nú þykist ég hafa séð ansi margar rannsóknir sem benda til að hófleg neysla áfengis vinni gegn mörgum sjúkdómum, gott ef ekki hjartasjúkdómum, jafnvel krabbameini, kannski ekki skalla [enda ekki sjúkdómur]. Svo er „hófleg neysla“ áfengis eitthvað sem ekki er vel skilgreint, amk. ekki enn.

Þannig að hvers vegna eru lýðheilsufræðingar að einblína á neikvæðu þættina, sem virðast jafnvel takmarkaðir við eitt neyslumynstur áfengis, en hunsa um leið alla mögulega jákvæða þætti?

PS. já, nei, ég veit ekki hvað þetta kallast, þeas. að halda áfram að röfla um eitthver smáatriði sem skipta mig litlu, bara vegna þess að umræðan fer í skapið á mér – en það hlýtur að vera til eitthvert læknisfræðilegt heiti.

Slæmur-félagsskapur rökleysan

Posted: mars 3, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Slæmur félagsskapur („guilt-by-association“, „bad company“) rökleysan er ansi hávær þessa dagana. Aðallega sú útgáfa sem gengur út á að ef þú hefur eina skoðun þá hlýtur þú að vera sammála öllum sem hafa sömu skoðun í einu og öllu öðru. Sem er auðvitað æpandi mótsögn í sjálfu sér…

Tökum kannski pínulítið skrýtið, jafnvel öfugsnúið dæmi.

Mér gæti til að mynda þótt kjöt vera vondur matur [sem er nú alls ekki tilfellið] og haldið mig við að borða grænmeti, eingöngu vegna þess að mér þætti það betra á bragðið. Síðan myndi félagsskaps-rökleysa þýða að ég þyrfti endalaust að taka umræðu um á þeim forsendum að ég vilji ekki borða kjöt af siðferðisástæðum! [ég tek þetta viljandi sem dæmi þar sem auðvitað er ekkert slæmt að vilja ekki borða kjöt af siðferðisástæðum og sá félagsskapur engan veginn slæmur].

Þessa dagana er hamast á þeim sem vilja breyta fyrirkomulagi á sölu áfengis á þeim forsendum að fyrst þeir hafi þessa ákveðnu skoðun á þessu ákveðna máli þá tilheyri þeir ákveðnum stjórnmálaflokki, gangi erinda hans og / eða séu fylgjandi ákveðinni pólitískri hugmyndafræði.

Ég held reyndar að þeir sem gera þetta séu ekki svo illa að sér að þeir sjái ekki að það er alveg hægt að hafa skoðun á einu máli út frá sínum eigin forsendum án þess að hafa gengið til liðs við einhverja hreyfingu…

Kannski er þetta bara enn ein birtingarmyndin af skítkastsumræðunni.

Mega þingmenn hafa eigin skoðanir?

Posted: mars 2, 2017 in Stjórnmál, Umræða

Mér sýnist helst á samfélagsmiðlunum að það sé einhver stærsti glæpur þingmanna að hafa eigin skoðanir og standa við þær.

Gefum okkur að þingmaður bjóði sig fram og nái kjöri með það skýra stefnu í ákveðnu máli.

Nú kemur í ljós að meirihluti þjóðarinnar sé fullkomlega ósammála þingmanninum.. Auðvitað ekki allir, kannski tveir af hverjum þremur. Á þá þingmaðurinn að skipta um skoðun og hætta að hafa þá skoðun sem hann stóð fyrir þegar hann náði kjöri? Á hann að brjóta stjórnarskrána og kjósa gegn eigin sannfæringu? Á sá hluti kjósenda sem ekki er í meirihluta ekki rétt á að skoðanir þeirra heyrist á þingi?

Eftirspurn, framboð og áfengi

Posted: febrúar 28, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Ég hef aðeins  dottið í að ræða hvort framboð í formi útsölustaða auki áfengisneyslu. Eins og mér sé ekki sama.. hef aðallega verið að láta óvarlegar túlkanir á gögnum fara í skapið á mér. Ég átti ágætt spjall á Facebook þar sem mikilvægt atriði kom fram.

Það er víst eitthvað til sem kallast framboð og eftirspurn.

Það er ekki óvarlegt að gera ráð fyrir að eftirspurn eftir hvers kyns neysluvörum, þar með talið áfengi, aukist þegar efnahagur batnar. Þá er ekki fráleitt að ímynda sér að aukinn straumur ferðamanna, bæði jafnt og þétt og síðan sprengja síðustu ára hafi talsverð áhrif á eftirspurn eftir áfengi. Ferðamenn eru jú í fríi og það er ekki langsótt að gera ráð fyrir að fólk drekki meira í fríi en að öðru jöfnu. Og ferðamenn eru neytendur en telja ekki með í íbúafjölda og skekkja þannig neyslutölur á einstakling.

Og eins og fram kom í áðurnefndu spjalli þá hefur útsölustöðum áfengis fjölgað meira í takt við þessa tvo þætti í formi fleiri veitingastaða en fjölgun vínbúða og breytingar á vöruúrvali.

Það eru sem sagt allar líkur á að það sé aukin eftirspurn sem kallar á fleiri útsölustaði, ekki fleiri útsölustaðir sem búa til eftirspurn.

Ég skal játa að ég hef ekki skoðað tölurnar í smáatriðum… ég er um það bil að verða búinn að fá nóg af þessari umræðu og nenni eiginlega ekki að eyða meiri tíma í þetta í bili. En við fyrstu sýn virðist þetta nokkuð gefið og ég er nokkuð viss um að þetta er að minnsta kosti mun líklegri skýring en það eitt að gera breytingar á tegund útsölustaða.

Mér sýnist deginum ljósara að betri efnahagur og fleiri neytendur auka eftirspurn sem eykur fjölda útsölustaða.. það er eftirspurnin sem skýrir meiri neyslu, ekki fjöldi útsölustaða… aðgerðir löggjafans breyta sennilega litlu sem engu um þetta.

Og umdeilt frumvarp breytir bara nákvæmlega ekki neinu um þetta!

Kirkjujarðir, upplýsingar

Posted: febrúar 28, 2017 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:

Ég sendi fjármálaráðherra opna fyrirspurn um verðmæti, tekjur og gjöld þeirra jarða sem ríkið á að hafa tekið yfir við kirkjujarðasamninginn svonefnda.

Ég hef engin svör fengið, enda skilst mér að það liggi nú engan veginn á lausu hvaða jarðir þetta eru.

Hitt er að eftir að ég skrifaði grein fyrir nokkru í Fréttablaðið fékk ég símtal frá einstaklingi sem þekkti til (amk.) og var með ansi fróðlegar upplýsingar um jarðirnar.

Ég var á hlaupum, náði ekki að klára símtalið almennilega en setti símanúmer og nafn í tengiliðalistann minn – fljótlega var skipt um þjón, það komu einhverjar villur í flutningi, ég þurfti að sækja afrit og í stuttu máli, þá finn ég ekki þessar upplýsingar.

Þannig að ef viðkomandi les þetta þá má hann endilega hafa samband!

Older Entries
Newer Entries