Valgarður Guðjónsson

Ég var að skrá mig í flokk Pírata… nokkuð sem kemur eflaust á óvart eftir að hafa staðið í að þrasa við talsmenn þeirra um höfundarréttarmál síðustu árin, nokkuð sem hefur truflað mig verulega við flokkinn.

En þeir virðast hafa sett þetta til hliðar, þrátt fyrir sögulegan uppruna og ég get skrifað upp á flest, ef ekki öll, þeirra stefnumál.

Þessu fylgir ekki skilyrðislaus stuðningur, það skiptir öllu að vel takist til við að finna fólk til forystu. Ég sé eftir Helga Hrafni af þingi, því þó við höfum oft deilt og oft verið ósammála, þá erum við nú oftar sammála og það er alltaf hægt að ræða við hann og við þurfum einfaldlega fleiri hans líka á þing.

Það truflaði mig sérstaklega fyrir síðustu alþingiskosningar að þar voru í forsvari, og ofarlega á framboðslistum, einstaklingar sem áttu ekkert erindi á þing – svo ég tali nú hreint út – ófærir um rökræður, illa upplýstir, talsmenn bábilja, hjávísinda og hvers kyns rugls. Ég fæ enn kjánahroll þegar ég rifja upp YouTube „svar“ við bloggfærslu sem ég skrifaði fyrir kosningarnar.

Vonandi tekst vel til við að manna framboðslista, ég hef fylgst nokkuð vel með þar sem tveir synir hafa verið nokkuð virkir og svo langt sem ég sé þá er talsvert mikið af góðu fólki að koma þarna til starfa – fólk sem ég treysti til að vinna heiðarlega á þingi.

Ég geri svo sem ekki ráð fyrir að hafa mig mikið í frammi, en vonandi get ég lagt eitthvað að mörkum við að stilla stefnuna að skynsemi og frá bábiljum, kukli, rökleysum og hvers kyns vitleysu.

Við Iðunn fórum til Frakklands í sumar, EM 2016 stýrði valinu á staðnum, en hugmyndin var reyndar líka að heimsækja löngu tímabæra staði og njóta matar og vína.

Fyrir áhugasama má finna dagbók ferðarinnar og eitthvað af myndum hér á Frakkland, myndir.

Þetta var nokkuð vel heppnuð ferð en eitt og annað sem situr eftir, stendur upp úr og gleymist seint.

Fótboltinn

.. var reyndar fyrirferðameiri en við höfðum hugsað okkur, enda tímafrekt að ferðast á leiki og nauðsynlegt að undirbúa vel og ná stemmingunni fyrir leik – og ekki síður að fagna vel og vandlega eftir leik.

Það þarf ekki að fara mörgum orðum um frammistöðu landsliðsins, það er marg búið að fara yfir það og hrósa.

Íslensku áhorfendurnir voru hins vegar frábærir, jákvæðir og stemming fín í hópnum. Og það skipti engu við hverja liðið var að spila, samskiptin við stuðningsmenn hinna liðanna voru alltaf á jákvæðum nótum.

Tvennt er þó minnistæðast..

Á leiknum við Ungverja var tvöföld lína af öryggisvörðum fyrir framan ungversku áhangendurna, en varla nokkur hjá þeim íslensku.

Þegar við horfðum á Ísland-England á bar í Amsterdam, þá var skemmtilega áberandi að stuðningsmenn íslenska liðsins yfirgnæfðu þá ensku nánast allan leikinn.

Kaffi

Það kom mér reyndar á óvart hversu erfitt var að fá gott kaffi. Espresso var gjarnan einfaldlega vont og ef ég bað um einhverja kaffidrykki með mjólk, þá voru hlutföllin yfirleitt 95% mjólk og 5% kaffi.. kannski allt of mikið súkkulaði óumbeðið með. Við fengum reyndar stöku sinnum frábært kaffi, en ímyndin var að kaffið væri nánast alltaf í góðu lagi í Frakklandi.

Lourmarin

Við stoppuðum nokkra daga í þorpinu Lourmarin. Svo sem skemmtilegt þorp, náðum aðeins að smakka vín sem við þekktum ekki og veitingastaðirnir voru fínir. Það er hins vegar (auðvitað) vonlaust að ætla sér að gera héraðinu einhver skil á örfáum dögum. Við kynntumst aðeins stöðum sem við ætlum að heimsækja seinna. En þá er líka fráleitt að vera á bíl og ætla að stunda að heimsækja vínframleiðendur og smakka.

Bjórinn

Ekki vorum við hrifin af bjórnum, frekar fátæklegt úrval, yfirleitt það sama út um allt Frakkland og lítið um spennandi bjóra. Ég er meira að segja nokkuð viss um að Leffe bjórinn, sem var algengur þarna, er talsvert betri í Belgíu og Hollandi! En 1664, Kronenbourg, Heineken og svo Carlsberg – einhvers sérstök sull útgáfa fyrir vellina – voru algengastir og alls ekki góðir. Grimbergen stundum í boði, en gerði ekki mikið fyrir minn smekk.

En svo er auðvitað tómt rugl að liggja í bjór í Frakklandi.

Mers-les-Bains

Við höfðum gert ráð fyrir að geta slakað á í nokkra daga á ströndinni á milli Calais og Le Havre, svona á mörkum Normandy og Picardy. En sennilega var ekki alveg kominn tími til strandferða, frekar kalt, mjög hvasst, ekki hægt að leigja sólstóla eða bekki (enda ekkert veður til).

Vínið

Við drukkum aðallega rauðvín með matnum og það var nánast undartekingarlaust nokkuð gott, jafnvel mjög gott, nokkrum sinnum í meðallagi, en aldrei vont. Þeas. nema þegar við pöntuðum glas af víni hússins, þá kom oft óttalegt sull.

Marseille

Sennilega vorum við með óþarflega neikvæða ímynd af borginni, en hún virtist mjög skemmtileg og margt að skoða og gera. Ég fékk reyndar matareitrun sem skemmdi talsvert fyrir en Alli, Iðunn og Viktor fóru til að mynda út í eyju á bát. Þurfum að koma aftur til Marseille.

París

Við eigum enn eftir að heimsækja París almennilega.. borgin er skemmtileg, fullt af óskoðuðum söfnum og veitingastöðum. Það er þó fráhrindandi hversu yfirgengilega hátt verð er á bjór á helstu stöðunum.

Frakkarnir, enskan og franskan

Frakkarnir eru miklu jákvæðari og kurteisari en við kynntumst hér á árum áður. Þeir reyndu flestir að tala ensku og þeir reyndu flestir að skilja okkur. Og þó það gengi ekki þá vottaði ekki fyrir þessu hroka og fýlupúkahætti sem einkenndi þá áður (nema við höfum verið svona einstaklega óheppin þá, eða einstaklega heppin núna).

Reyndar hvarflaði stundum að mér að skilningsleysið væri uppgerð, við berum frönskuna fyrir bjór eða hvítvín eða rauðvín ekki svo fáránlega illa fram að það sé vonlaust að skilja okkur eftir nokkra daga á sama hóteli með sömu þjónum.

Nú er ég eitthvað að nálgast það að fara að verða tilbúinn til að ákveða hvernig ég kýs í komandi forsetakosningum, enda þarf ég að kjósa frekar snemma vegna Frakklandsferðar okkar.

Ég lagði fram nokkrar spurningar til allra frambjóðenda um atriði sem skipta mig máli en fékk ekki eitt einasta svar.

Ég er ekki alveg búinn að ákveða mig, en sex eru að mestu út úr myndinni hjá mér en þrír koma enn til greina.

Andri Snær virðist hafa hjartað á réttum stað og einlægan áhuga á framtíð lands og þjóðar. Hann kom tiltölulega vel út úr einhvers konar prófi á Rúv. Margir vinir og kunningjar mæla eindregið með honum, nokkuð sem telur alltaf. Hins vegar er framtíðarsýnin kannski ekki á verksviði forseta, nema svona sem móralskur stuðningur og jafnvel er ég nú ekki viss um að ég deili henni með honum – þeas. ég er auðvitað sammála um mikilvægi þess að umgangast náttúruna vel, en kannski ekki alltaf á sömu blaðsíðu með nálgun. Þá hefur hann látið frá sér fara ansi vafasamar fullyrðingar, virðist velja sér upplýsingar sem honum henta og stilla upp á blekkjandi hátt – góður málstaður þarf ekki þannig málsvara. Mér finnst svo ekki traustvekjandi að sjá frambjóðenda lýsa því að hann leiti til „guðs“ þegar mikið liggur við. Hann kemur til greina, jafnvel eftir frekar vandræðalegt / hallærislegt kynningarmyndband – enda sennilega beint til annarra en mín – en er kannski fyrstur út af þeim sem eftir eru.

Ástþór er óneitanlega mjög sérstakur, friður virðist vera hans hjartans mál – og hann virðist heill í því og ódrepandi baráttumaður. Aðferðirnar sem hann beitir eru hins vegar full groddalegar, barnalegar og einfaldlega fráhrindandi fyrir forseta. Það að fara í mál við Láru Hönnu (eða hóta því), illskiljanlegt talið um Úkraínu, að ég tali nú ekki um þetta fjas um að fjölmiðlar stýri hverjir eiga möguleika. Þá gat ég ekki betur heyrt en að þessi mikli mannvinur væri afar ósáttur við frumvarp styrkir stöðu flóttamanna – kannski var ég að misskilja.. sem aftur er kannski það ástæðan fyrir því að hann fær lítið fylgi – honum gengur eiginlega ekkert að gera sig skiljanlegan.

Davíð var kannski aldrei líklegur hjá mér en ég vildi ekkert útiloka í upphafi. Hann átti nú eitt og annað jákvætt þegar hann var borgarstjóri og forsætisráðherra. Hann á svo margt neikvætt líka en ég hefði skoðað í fullri alvöru að „afskrifa“ það ef hann hefði farið með smá reisn í kosningabaráttuna, sleppt töktum gamla þrasgjarna stjórnmálamannsins, sýnt smá auðmýkt, svarað málefnalega og jafnvel beðist afsökunar á því sem hefði mátt fara betur. Ég hef meira að segja að einhverju leyti skilning á mörgum erfiðum ákvörðunum sem hafa kannski ekki reynst vel, en þá er einmitt mikilvægt að „hreinsa loftið“. En, það gekk víst ekki eftir.

Kosningabarátta hans hefur einkennst af aðferðafræði gamla stjórnmálamannsins, þrasi með tilheyrandi útúrsnúningum við málefnalegum spurningum, kryddað með frekar máttlausum athugasemdum við aðra frambjóðendur.

TIME setti hann á sínum tíma á topp lista yfir þá sem báru ábyrgð á hruninu. Kannski ósanngjarnt, kannski ofmat, en heimurinn er ekki alltaf sanngjarn og mér finnst við illa geta boðið upp á forseta sem hefur þessa ímynd á alþjóðavísu – einhver myndi nota hugtakið „óheppilegt gluggaskraut þjóðarinnar“, þó ég geri það ekki.

Þá hefur hann tamið sér afskaplega hvimleiðan ósið, fyrst og fremst á ritstjórastóli, að uppnefna og gera lítið úr fólki sem eru honum ósammála. Þetta gengur einfaldlega ekki hjá forseta.

Einhver hefði sagt, „hann kann sig ekki“. Og það er nú lágmarkskrafa til forseta, þeas. að „kunna sig“.

Elísabet Jökuls yrði örugglega skemmtilegasti og litríkasti forsetinn. Ég hef alltaf kunnað vel við hana, það litla sem ég hef kynnst henni, fínn rithöfundur og hún er engan veginn versti kosturinn. Það vill hins vegar svo til að ég er henni einfaldlega ósammála í nokkrum lykilatriðum og hún virðist daðra talsvert við einhvers konar yfirnáttúru (kannski er ég samt að misskilja húmorinn). En einhvern veginn grunar mig að henni þyki skemmtilegra að vera forsetaframbjóðandi en að hún beinlínis geri ráð fyrir að ná kjöri – en kannski minn misskilningur.

Guðni Th virðist ekki trufla marga og gæti þannig náð að vera forseti sem flestir geta sætt sig við. Mögulega eru hörðustu stuðningsmenn Davíðs þó búnir að moka sig ofan í svo djúpa holu að þeir gætu illa sætt sig við hann. Guðni fær prik fyrir að segja sig úr kaþólsku kirkjunni og hann fékk „plús í kladdann“ þegar hann fór aðeins fram úr sér í einu af fyrstu viðtölunum, tók vel gagnrýni og athugasemdum, skýrði mál sitt og dró til baka það sem ekki var rétt. Tilraunir annarra frambjóðenda til að reyna koma höggi á hann hafa verið óttaleg vindhögg um ómerkileg atriði. Þetta tal um að kristin gildi séu undirstaða lýðræðis og velferðar truflar mig aðeins, en vonandi marklaust hjal til að friða þá sem settu spurningamerki við að hann er utan trúfélaga. Þannig að Guðni kemur vel til greina hjá mér.

Guðrún Margrét tók ákvörðun um framboð með því að pota einhvers staðar í biblíuna og lesa einhver ósköp úr því. Hún talar mikið um kristnina sem hennar lykilatriði og kemur þess vegna ekki til greina hjá mér. Það að ákveða sig með handahófs uppflettingu, sem hún gefur í skyn (eða ekki, eftir viðtölum) að hún myndi gera sem forseti, bendir þar fyrir utan ekki til mikillar skynsemi við ákvörðunartöku.

Halla kemur svo sem ágætlega fyrir, lítið hægt að setja út á hana, ég get vel hugsað mér að kjósa hana og hún kom best út úr prófinu á Rúv. Þá spillir ekki fyrir að margir vinir mæla eindregið með henni. Hún á það sameiginlegt með Guðna að það eru sennilega ekki margir sem hafa neitt sérstaklega á mikið á móti henni og hún gæti orðið ágætis forseti sem tiltölulega góð sátt væri um. Einhverjar athugasemdir hafa verið gerðar við störf hennar fyrir hrun, en virðist nú ekki hafa verið stór gerandi í þeirri atburðarás og hefur svarað ágætlega fyrir það.

Hildur virðist hafa trú á einhvers konar orkustöðvum, fyrra lífi og hvers kyns hindurvitnum – á sama tíma og hún annað hvort hafnar eða skilur ekki vísindi. Það nægir mér til að geta ekki mögulega treyst henni, jafnvel þó hún hafi einlægan áhuga á að bæta stjórnarskrána. Samhengislaust röflið um óhefðbundnar lækningar og heilun nær svo auðvitað ekki nokkurri átt, svona þvæla getur beinlínis verið hættulegt og á ekkert erindi frá forseta.

Sturla er ódrepandi baráttumaður gegn því ranglæti sem hann sér. Hann virðist hins vegar ætla að nálgast forsetaembættið sem einhvers konar framkvæmdavald og þó það megi alveg ræða þá nálgun að kjósa framkvæmdavaldið beint, þá snúast þessar kosningar og þetta forsetaembætti ekki um það. Þegar við bætist að ég er einfaldlega ósammála honum í mörgum málum þá fær hann ekki mitt atkvæði. Afnám verðtryggingar sem tæki til að laga stöðu heimilanna er grundvallar misskilningur á fyrirbærinu. Hann vísar í „skoðanakönnun“ einhverrar útvarpsstöðvar sem var unnin með því að láta hlustendur hafa samband.. og virðist annað hvort halda að hún sé marktæk eða er vísvitandi með ómerkilegar blekkingar, skiptir eiginlega ekki máli hvort er.. hann á ekkert erindi í embætti forseta.

Ég fékk einhvern veginn nóg af komandi forsetakosningum þegar ÓRG hætti einu sinni enn við að bjóða sig fram…og reyndi að sía burt allt sem sneri að þessum kosningum. Gott og vel, það tókst frekar illa, en ég reyndi.

En ég er ekki búinn að ákveða hvern ég kýs til forseta og ætla að gera eins seint og ég mögulega get. Ég ætla að taka mér tíma til að vega og meta þá sem eru í framboði, hugsa málið og skoða hvað þeir hafa fram að færa – og ekki.

Ég vona að það komi ekki til þess að mér finnst ég þurfa að kjósa „taktískt“.

En svona, í ljósi þess að það dynja á mér skilaboð á vefsíðum, bloggfærslur, Facebook, Twitter og víðar til stuðnings hinum og þessum frambjóðendum – þá eru kannski smá leiðbeiningar til þeirra sem vilja fá mig til að kjósa „sinn“ frambjóðanda.

Ekki veit ég hvort aðrir væntanlegir kjósendur hugsa á sömu nótum og ég – og er varla er það þess virði að miða kosningabaráttuna við einn kjósanda.

Ég var mjög sáttur við Kristján Eldjárn sem forseta og myndi gjarnan vilja forseta sem nálgast embættið á svipuðum forsendum, en það er kannski ekki skilyrði.

En, samt, svona smá hugmyndir fyrir þá sem vilja

• ég hef frekar lítinn áhuga á því hverju frambjóðandi myndi beita sér fyrir ef hann væri að bjóða sig fram til þings og það að senda mér upplýsingar um einhver baráttumál sem forseti hefur ekkert um að segja er kannski fráhrindandi ef eitthvað er
• á hinn bóginn get ég alveg haft áhuga á því hvaða málefnum forseti myndi veita „móralskan“ stuðning, svo framarlega sem hann heldur ekki að hann sé að fara að standa í framkvæmdum og/eða lagsetningu [jú, ég veit að tæknilega getur forseti látið leggja fram frumvarp, amk. skv. núverandi stjórnarskrá, en þetta er að mínu viti ekki vettvangurinn]
• ég hef áhuga á að vita hvernig forseti nálgast neitunarvald það sem er í gömlu stjórnarskránni og hvaða viðmiðun hann ætlar að setja sér við að beita því þar til (vonandi) betri stjórnarskrá tekur við
• ég vil gjarnan vita hvort forseta myndi beita sér sérstaklega í ákveðnum málum út frá sinni skoðun, þeas. hvort hans skoðun hefði áhrif á hvort hann vísar málum til þjóðarinnar eða ekki
• ég vil gjarnan sjá hvernig forseti hyggst miðla upplýsingum um hvað hann er að gera
• mér er slétt sama um hvort frambjóðandi er karl eða kona
• ég kann ágætlega að meta fólk sem getur skipt um skoðun þegar nýjar og betri upplýsingar og/eða rök/ábendingar koma fram – ef hægt er að benda mér á slíkt þá telur það nokkuð.. það er hins vegar mínus ef frambjóðandi fæst ekki með nokkru móti til að skoða önnur sjónarmið og lítur á það sem veikleika að hlusta á gagnrýni
• þá er kostur ef frambjóðandi er trúlaus, að minnsta kosti utan trúfélaga og í öllu falli hafni yfirnáttúrulegum forsendum trúarinnar – ekki svo að skilja að trúarskoðanir forseta skipti mig beinlínis máli, en þetta snýst kannski einfaldlega um skynsemi og að geta unnið úr upplýsingum – og frambjóðandi sem hefur staðið í trúboði og/eða ætlar að nálgast verkefnið frá trúarlegum forsendum kemur svo alls ekki til greina hjá mér
• þá er það óneitanlega til frádráttar ef frambjóðandi hefur verið að bera rökleysur á borð
• og… frambjóðandi sem hefur tamið sér að gera lítið úr þeim sem eru honum ósammála er ekki að fara að fá mitt atkvæði
• ég held ekki að það skipti sköpum fyrir ríkissjóð að forseti afsali sér launum þannig að það telur ekki mikið, satt best að segja finnst mér hálf hallærislegt að vera með einhvers konar „útsölu“ á frambjóðanda

[ég á örugglega eftir að bæta við listann og / eða breyta]

Nú hef ég lengi verið talsmaður lýðræðis, hef talað fyrir beinu lýðræði og meiri þátttöku fólks í ákvörðunum.

Núverandi forseti var kjörinn 2012 þrátt fyrir ansi skrautlegan feril og kosningabaráttu sem var fyrir neðan allar hellur. Fólk horfði fram hjá heimskulegum uppákomum á fyrri kjörtímabilum og óheiðarlegri kosningabaráttu, að því er virðist með því að einblína á eitt atriði, sem var engan veginn honum að „þakka“ og er nú kannski að koma í ljós að var ekkert til að þakka fyrir yfirleitt.

Og jafnvel eftir afhjúpanir síðustu daga þá virðist enn fullt af fólki vera tilbúið til að kjósa hann aftur.

Framsóknarflokkurinn fékk gríðarlegt fylgi í síðustu alþingiskosningum þrátt fyrir að kosningaloforðin væru klárlega óraunhæf, enda hefur lítið sem ekkert gengið að uppfylla þau. Fólk virtist fólk hrífast með loforðum um fullt af peningum, stórkarlalegum yfirlýsingum og óraunhæfum markmiðum.

Í Bandaríkjunum er Donald Trump (nokkuð örugglega) búinn að tryggja sér útnefningu Repúblikana fyrir næstu forsetakosningar, þrátt fyrir að góður hluti almennra flokksmanna sem og forystumanna hafi megna skömm á honum.. og kalla menn þar á bæ nú ekki allt ömmu sína. Það er svo sem enn óljósara hvað kemur til – óljósar, mótsagnakenndar, stórkarlalegar, heimskulegar yfirlýsingar og ítrekaðar lygar sem margsinnis er búið að afhjúpa.. En fólk ætlar bara samt að kjósa. Fólk er meira að segja spurt hvort það sé sammála megninu af stefnumálum hans og segir ýmist eitthvað á þessa leið „nei, en ég ætla samt að kjósa hann“ eða jafnvel „nei, en ef Trump segir það þá er ég sammála“.

Ég veit að fólk fær þá leiðtoga sem það kýs. Vandinn er sá að við hin sitjum uppi með þá líka.

Eina lausnin sem mér dettur í hug er að minnka völd kjörinna leiðtoga til að taka ákvarðanir.. þannig geti stjórnmálaflokkur sem fær þingstyrk út á innihaldslaus loforð ekki gengið um og sviðið jörðina, bæði bókstaflega og ekki, skuldbundið komandi kynslóðir og afhent útvöldum gríðarleg verðmæti sem eru í eigu þjóðarinnar.

Fyrsta hugmyndin er kannski að miða við að allar ákvarðarnir sem gilda lengur en hvert kjörtímabil skuli bornar undir þjóðaratkvæði.

Þannig hefðu bæði umsókn um Evrópusamband, það að hætta viðsókn, gjöld (eða niðurfelling gjalda) fyrir nýtingu sameiginlegra auðlinda, búvörusamningar sjálfkrafa farið í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Og það þarf góða stjórnarskrá þannig að stjórnmálamenn sem komast tímabundið til valda geti ekki valdið ómældum skaða.