Valgarður Guðjónsson

Nú hef ég lengi verið talsmaður lýðræðis, hef talað fyrir beinu lýðræði og meiri þátttöku fólks í ákvörðunum.

Núverandi forseti var kjörinn 2012 þrátt fyrir ansi skrautlegan feril og kosningabaráttu sem var fyrir neðan allar hellur. Fólk horfði fram hjá heimskulegum uppákomum á fyrri kjörtímabilum og óheiðarlegri kosningabaráttu, að því er virðist með því að einblína á eitt atriði, sem var engan veginn honum að „þakka“ og er nú kannski að koma í ljós að var ekkert til að þakka fyrir yfirleitt.

Og jafnvel eftir afhjúpanir síðustu daga þá virðist enn fullt af fólki vera tilbúið til að kjósa hann aftur.

Framsóknarflokkurinn fékk gríðarlegt fylgi í síðustu alþingiskosningum þrátt fyrir að kosningaloforðin væru klárlega óraunhæf, enda hefur lítið sem ekkert gengið að uppfylla þau. Fólk virtist fólk hrífast með loforðum um fullt af peningum, stórkarlalegum yfirlýsingum og óraunhæfum markmiðum.

Í Bandaríkjunum er Donald Trump (nokkuð örugglega) búinn að tryggja sér útnefningu Repúblikana fyrir næstu forsetakosningar, þrátt fyrir að góður hluti almennra flokksmanna sem og forystumanna hafi megna skömm á honum.. og kalla menn þar á bæ nú ekki allt ömmu sína. Það er svo sem enn óljósara hvað kemur til – óljósar, mótsagnakenndar, stórkarlalegar, heimskulegar yfirlýsingar og ítrekaðar lygar sem margsinnis er búið að afhjúpa.. En fólk ætlar bara samt að kjósa. Fólk er meira að segja spurt hvort það sé sammála megninu af stefnumálum hans og segir ýmist eitthvað á þessa leið „nei, en ég ætla samt að kjósa hann“ eða jafnvel „nei, en ef Trump segir það þá er ég sammála“.

Ég veit að fólk fær þá leiðtoga sem það kýs. Vandinn er sá að við hin sitjum uppi með þá líka.

Eina lausnin sem mér dettur í hug er að minnka völd kjörinna leiðtoga til að taka ákvarðanir.. þannig geti stjórnmálaflokkur sem fær þingstyrk út á innihaldslaus loforð ekki gengið um og sviðið jörðina, bæði bókstaflega og ekki, skuldbundið komandi kynslóðir og afhent útvöldum gríðarleg verðmæti sem eru í eigu þjóðarinnar.

Fyrsta hugmyndin er kannski að miða við að allar ákvarðarnir sem gilda lengur en hvert kjörtímabil skuli bornar undir þjóðaratkvæði.

Þannig hefðu bæði umsókn um Evrópusamband, það að hætta viðsókn, gjöld (eða niðurfelling gjalda) fyrir nýtingu sameiginlegra auðlinda, búvörusamningar sjálfkrafa farið í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Og það þarf góða stjórnarskrá þannig að stjórnmálamenn sem komast tímabundið til valda geti ekki valdið ómældum skaða.

Það eru nokkrir einstaklingar að sækjast eftir starfi sem ég, ásamt nokkrum öðrum, á víst að taka ákvörðun um hver fær.

Það stendur víst ekki til boða að fá viðkomandi í atvinnuviðtal í eigin persónu, en það væri þó eiginlega nauðsynlegt.

Einn umsækjandinn hefur gegnt starfinu og væri kannski fyrstur í viðtal.

Spurningarnar væru kannski eitthvað á þessa leið:

1. Þú sagðir ósatt síðast þegar þú komst í atvinnuviðtal, er einhver ástæða til að ætla að þú segir satt núna?
2. Þú sagðir í síðasta viðtali að þú myndir sko alls ekki sækja um aftur, hefurðu einhverjar betri skýringar á kúvendingunni en eitthvert óljóst tal um óstöðugleika, sem stenst enga skoðun?
3. Þú fullyrtir nýlega að konan þín tengdist á engan hátt öðrum og vafasömum félögum? Svo hefur komið í ljós að þetta var rangt.. kannski vissir þú ekki af þessum tengingum, en var ekki fullkominn dómgreindarskortur að fullyrða svona?
4. Nú hefur þú stundum og stundum ekki tekið mark á skoðunum annarra og orðið við óskum fjölda fólks, en stundum ekki – er hægt að fá einhverjar skýringar á því hvernig þú metur svona óskir?
5. Nú gerðir þú þig að fífli á alþjóðavettvangi fyrir hrun..

Æi, svarið skiptir eiginlega ekki nokkru máli.

Næsti!

Ég er farinn að halda að þessi endalausa forsetatíð sé skipulagt samsæri með það eitt að markmiði að reyna að hrekja mig úr landi.

En þetta embætti er samt þannig að þó einhver sitji sem fastast í trássi við gefnar yfirlýsingar og þó mér hugnist engan veginn sú tilhugsun að hafa þaulsætinn forseta sem telur sig einan geta sinnt þessu starfi og þó mér mislíki verulega hvernig embættinu hefur verið sinnt.. þá verður bara að hafa það.

Þetta embætti er einfaldlega ekki nægilega merkilegt, það breytir sáralitlu hver situr þarna og áhrifin eru nánast engin.

Ég hef haldið þetta út í tuttugu ár og ætla að halda áfram..

Ég var spurður hvers vegna ég sé enn að mótmæla, hvort markmiðunum hefði ekki verið náð, forsætisráðherra hafi sagt af sér og boðað hafi verið til kosninga.

Eflaust eru mismunandi ástæður fyrir að fólk mætir að mótmæla, ég hef jafnvel séð fólk með „nató“ skilti og einhverjir virðast mæta til þess eins að vera sóðar.

Þannig að kannski er rétt að ég skýri aðeins hvað þarf til, amk. fyrir mitt leyti.

Það er ekki nóg að halda sömu ríkisstjórn með einni útskiptingu. Það þarf að koma til utanþingsstjórn, mögulega þjóðstjórn, í allra, allra versta falli stjórn undir forystu Sjálfstæðisflokks (ekki Framsóknar), þeir eiga alveg ágæta einstaklinga á þingi.

Ég hefði viljað sjá kosningar í vor, en gott og vel, það sleppur í haust, en það dugar ekki að segjast ætla að stefna að kosningum, það þarf að ákveða þær.

SDG þarf að segja af sér þingmennsku og reyna að sækja umboð aftur í nýjum kosningum. Sama gildir um þá þingmenn sem tóku þátt í að níða niður fréttastofu RÚV – gott og vel, kannski alvöru einlæg afsökunarbeiðni myndi nægja í þeirra tilfelli..

Ég sé ekki að Bjarni komist hjá því að segja af sér.. Ég virði hann reyndar fyrir að hafa nálgast þessa umræðu á allt annan hátt en fyrrverandi forsætisráðherra, hann hefur svarað, verið málefnalegur, sleppt því að ráðast á spyrjendur, verið laus við yfirlæti og hroka (ja, svona að mestu, ég veit ekki enn hvað hljóp í hann í stiganum), hvað þá sjálfumgleðina sem einkenndi félaga hans og hann hefur alveg látið vera að detta í samsærisgírinn. Hans mál virðist líka talsvert minna en mál SDG.

En það eru samt atriði þarna sem nægja til að traustið er farið. Hann hefði átt að greina frá félaginu við hagsmunaskráningu, hvort sem hann skildi eða misskildi orðalag reglnanna þannig að það væri ekki tæknilega nauðsynlegt. Og hann átti að greina frá því fyrir kosningar að hann ætti verulegra hagsmuna að gæta í erlendu félagi. Kannski á hann nóg af peningum og gjaldeyrishagnaður eða tap var hugsanlega ekki stórmál fyrir honum. Og ég ætla honum svo sem engan veginn að hafa verið að hugsa um eigin hag. En kjósendur eiga einfaldlega rétt á að vita um mögulega hagsmunaárekstra fyrir kosningar. Hvað sem lög og reglur segja.

Ég er svo sennilega ósammála mörgum öðrum mótmælendum að því leytinu til að Ólöf Nordal þarf ekki nauðsynlega að segja af sér mín vegna..

Ég væri alveg til í að fólk (þar með talið forsetinn sjálfur) hætti að mæra forsetann vegna þess hvernig hann tók á ósk forsætisráðherra um þingrof og kosningar.

Látum vera að ekki er staðfest að forsætisráðherra hafi farið fram á eitt eða neitt, amk. ef marka má orð SDG (og já, ég geri mér grein fyrir ískaldri kaldhæðninni).

Hitt er að forsetinn átti auðvitað engan annan kost í stöðunni, þetta var svokallað „ekki-vandamál“ („no-brainer“ upp á enska tungu). Ég er sannfærður um að (nánast) hver sem er af núverandi frambjóðendum hefði afgreitt málið á sama hátt – nema kannski sleppt því að hrósa sjálfum sér.

Aðalatriðið er samt að SDG var forsætisráðherra í umboði ÓRG, sem valdi hann til að mynda ríkisstjórn á sínum tíma. Fyrir mér er augljóst að ÓRG sýndi verulegan skort á dómgreind með því vali og styrkir þá skoðun mína að við þurfum betri forseta.