5% ruglan

Posted: apríl 29, 2013 in Stjórnmál, Umræða
Efnisorð:,

Það hafa verið einhverjar umræður um hvort 5% reglan í kosningakerfinu eigi rétt á sér eða ekki.

Svarið er einfaldlega kýrskýrt „nei“.

Eða ætlar einhver í alvöru að halda því fram að það sé eitthvert réttlæti í því að 2.430 kjósendur Framsóknarflokks fái sinn fulltrúa á þing á meðan 5.855 kjósendur Dögunar fá engan fulltrúa á þing?

Auðvitað er þetta óréttlát og ósanngjörn regla, sett inn á sínum tíma til að fækka smáflokkum og auðvelda stjórnarmyndum. Hún er sem sagt hugsuð af – og fyrir – stóra flokka á þingi. En ekki fyrir kjósendur. Þetta eitt og sér sýnir svo ekki verður um villst, að stjórnmálaflokkar og/eða þingmenn eiga ekki að vera að vasast í kerfinu sem ræður því hverjir ná inn á þing.

Á sama tíma var reyndar felld út regla um að framboð þyrfti að ná kjördæmakjörnum manni til að eiga rétt á jöfnunarsæti. Það var reyndar rétt að fella þá reglu út en að sama skapi fráleitt að setja þessa reglu. Það eru engin rök fyrir reglunni, það er ekkert sem segir að ekki megi úthluta þingsætum út frá fjölda atkvæða.

Þá kemur fjöldi jöfnunarmanna þessu heldur ekkert við, það er jú alltaf betra að hafa þá fleiri en færri, þá eru meiri líkur á að góður jöfnuður náist. En sá fjöldi hangir á misvægi atkvæða, ekki einhverri 5% reglu.

Einhver umræða hefur verið um að þessi regla hjálpi til að við ná jöfnuði þingflokka. Það er einfaldlega ekki rétt, hún skekkir þá úthlutun.

Athugasemdir
  1. Óli Gneisti skrifar:

    Sem fyrr dregurðu athyglina frá aðalvandamálinu sem er kjördæmakerfið. Ef maður ætlar að bæta við jöfnunarmönnum þá er maður eyðileggja eina kost kjördæmakerfisins og þá ætti maður miklu frekar að henda því í heild sinni.

  2. Ég er ekki að draga athygli frá einu eða neinu, ég ætlast til að við séum ekki svo takmörkuð að geta ekki rætt tvö mál eða fleiri vegna kosningakerfisins.

    Eitt kjördæmi er einfaldlega önnur umræða og snýst um fleira en jöfnuð þingsæta á milli flokka. Það leysir ekki þetta vandamál að benda á eitthvað annað.

    Auðvitað á landið að vera eitt kjördæmi en á meðan ekki næst samstaða um það þá er stórmál að laga þessa vitleysu og einmitt mjög mikilvægt að ræða og klára áður en lengra er haldið.

    Eða ertu í alvöru að halda fram að það sé allt í lagi að láta þetta ranglæti viðgangast bara vegna þess að það má finna annað?

    Það náðist að jöfnuður í úthlutun þingsæta 2003 en ekki 2007, 2009 eða 2013 – það var 5% reglan sem kom í veg fyrir að jöfnuður næðist í þeim kosningum.